Τετάρτη, 6 Απριλίου 2016

Γ. ΛΥΚΕΙΟΥ . ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΝΕΟΤΕΡΟΥ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΟΥ ΚΟΣΜΟΥ. ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Ιστορία του νεότερου και του σύγχρονου κόσμου  


(από το 1815 έως σήμερα) 





Γενικής  παιδείας 

Γ΄ λυκείου 



Περίληψη 

Επιμέλεια : Θάλεια Παπουτσή 
                     Φιλόλογος 

















Κεφάλαιο Α
Εισαγωγή 
Συνέδριο Βιέννης 1814-1815. Οι δυνάμεις που νίκησαν τον Ναπολέοντα [ Αυστρία, Πρωσσία, Ρωσία, Βρετανία] μέσω των αντιπροσώπων τους ίδρυσαν την Ιερή Συμμαχία με σκοπό την επαναφορά του παλαιού καθεστώτος, « αρχή της νομιμότητας», ενίσχυση μοναρχίας. Ορισμός νέων συνόρων χωρίς να ληφθεί υπόψη η εθνολογική σύσταση του πληθυσμού. Εν τούτοις από το 1820 ως το 1848 οι λαοί πολλές φορές εξεγείρονται.
Φιλελευθερισμός – εθνικισμός. Κυρίαρχες ιδεολογίες του 19ου αιώνα. Δημιουργία νέων κρατών. Λατινική Αμερική. Αποικίες Ισπανίας, Πορτογαλίας, εξέγερση  νέα κράτη.
 Βιομηχανική επανάσταση. 18ος αιώνας. Αγγλία και μεταδόθηκε σε όλη την Ευρώπη. Εργατική τάξη= συγκρουόμενα συμφέροντα με την αστική τάξη.
Συνδικαλισμός: γυναικείο κίνημα.

Το συνέδριο ειρήνης της Βιέννης
Σύγκληση του συνεδρίου Αυστρία, Ρωσία Πρωσσία, Αγγλία . 1 Νοεμβρίου 1814: σύγκληση συνεδρίου Βιέννης για τον τερματισμό του πολέμου. Συνθήκη  ειρήνης 1825  παλινόρθωση παλαιού καθεστώτος, επαναφορά στα φεουδαρχικά΄προνόμια. Περιορισμός της Γαλλίας στα προπολεμικά σύνορα. Επαναφορά του παλαιού καθεστώτος και στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Η παλινόρθωση του παλαιού καθεστώτος. Στο συνέδριο έγινε δεκτή και η Γαλλία. Τα εδαφικά και πολιτικά ζητήματα  χειρίζονται ο Μέτερνιχ (Αυστρία) κόμης Κάρσλι (Αγγλία) και ο υπουργός εξωτερικών της Γαλλία Ταλεϋράνδος. Πίστευαν  πως  με την παλινόρθωση θα αναχαίτιζαν τα ανατρεπτικά κινήματα. Θεωρούσαν καλύτερο για τα συμφέροντα τους να υπάρχουν μεγάλες πολυεθνικές αυτοκρατορίες, ότι έτσι θα υπάρχει ειρήνη, αφού οι διάφορες γλωσσικές και θρησκευτικές κοινότητες  θα ήταν κάτω από την εξουσία εθνικών κρατών. Έτσι θα αποφεύγονται οι διεκδικήσεις εδαφών και οι εξεγέρσεις. Οι λαοί όμως προτιμούν την εθνική ανεξαρτησία.
Λαός = πολιτική κοινότητα. Έθνος = πολιτιστική κοινότητα. Οι έννοιες έθνος και λαός ταυτίζονταν στη Γαλλία, μιλούσαν την ίδια γλώσσα, είχαν την ίδια ιστορία και την ίδια θρησκεία.  Όμως στην Αυστρία, τη Ρωσία και την Οθωμανική αυτοκρατορία δεν ισχύουν αυτές οι συνθήκες. Στην ανατολική Ευρώπη η κοινή γλώσσα και η κοινή θρησκεία δεν θεωρούνται ενοποιητικά στοιχεία που οδηγούν στη γέννηση ενός έθνους.
Η εποχή  Μέτερνιχ: ο Μέτερνιχ υποστηρίζει τη μοναρχία, την νομιμότηα και τη σταθερότητα. Πίστευε πως προωθούσε την ιδέα της Ευρώπης. Εχθρός των επαναστατικών κινημάτων γιατί απειλούσαν την ενότητα  της αυτοκρατορίας των Αψβούργων που αποτελούνταν από πολλές εθνότητες [ Πολωνοί , Μαγυάροι , Σλοβένιοι κ. ά] . εχθρός της δημοκρατίας.
Μέτερνιχ – Κάσλρι- Ταλεϋράνδος διατήρηση της ισορροπίας στην Ευρώπη και όχι να κυριαρχήσει μια δύναμη. Δημιουργήθηκαν ισχυρά κράτη. Βασίλειο της Ολλανδίας, περιλαμβάνει και το Βέλγιο. Βασίλειο της Σαρδηνίας περιλαμβάνει Πεδεμόντιο και Γένοβα. Ελβετία ουδέτερη. Βασίλειο της Πρωσίας, περιλαμβάνει όλα σχεδόν τα ανατολικά γερμανικά κράτη. Η Αυστρία ξαναπήρε την Τοσκάνη, το Μιλάνο  και προσάρτησε την Βενετία, έτσι ενισχύθηκε έναντι της Γαλλίας. Η Γερμανία και η Ιταλία αποτελούνται από μικρά κρατίδια που είναι κάτω από την επιρροή της Πρωσίας και της Αυστρίας.
Το τέλος του Ναπολέοντα και η ίδρυση της ιερής συμμαχίας. Ο Ναπολέων δραπέτευσε από τη νήσο Έλβα το Μάρτιο του 1815, πήγε στη Γαλλία, αυτοανακηρύχτηκε  αυτοκράτορας, χωρίς  συμμάχους αντιμετώπισε  τα συμμαχικά στρατεύματα στο Βατερλό. Ήττα, παραίτηση εξορία στην αγία Ελένη ως το 1821.
Η Γαλλία υποχρεώθηκε να υπογράψει νέα συνθήκη ειρήνης. Έχασε τη περιοχή Σάαρ που προσαρτήθηκε στην Πρωσία. Στις 26 Σεπτεμβρίου 1815 υπογράφηκε η σύγκρουση της ιεράς συμμαχίας από Αυστρία Πρωσία  Ρωσία η Βρετανία όμως την καταδίκασε. Πρωσία- Αυστρία- Ρωσία  ενάντια στην εθνική αυτοδιάθεση και τη λαϊκή κυριαρχία.
 Με το συνέδριο ειρήνης της Βιέννης επανήλθε το παλαιό καθεστώς. Παρέμβαση για την ισορροπία δυνάμεων ήταν η δημιουργία ενός συστήματος ασφαλείας η Ευρωπαϊκή συμφωνία. Όμως η γαλλική επανάσταση είχε επηρεάσει τους λαούς. Υπήρχαν φιλελεύθεροι ηγέτες, μεταρρυθμιστές ριζοσπάστες που συγκρούονταν με τις συντηρητικές  δυνάμεις.
       
                       
Τα εθνικά και φιλελεύθερα κινήματα στην Ευρώπη

Οι δυνάμεις της προόδου και οι πολιτικές ανατροπές. Μετά την παλινόρθωση οι βασιλιάδες ανέκτησαν τους θρόνους και οι ευγενείς τα προνόμιά τους. Όμως στην Ευρώπη είχαν ήδη γίνει σημαντικές αλλαγές ή επρόκειτο  να γίνουν.

Δυνάμεις συντήρησης                                 Δυνάμεις προόδου
                                          Σύγκρουση         ριζοσπαστισμός
Βασιλείς – ευγενείς                                     εθνικισμός , φιλελευθερισμός,


Στην Ευρώπη αλλά και στον κόσμο γενικότερα αναπτύχθηκαν εθνικά και φιλελεύθερα  κινήματα.

Εθνικά κινήματα: κοινότητες ανθρώπων με κοινή γλώσσα, παραδόσεις, ιστορία επιδιώκουν την ανεξαρτησία τους από την εξουσία άλλης κοινότητας. Τα εθνικά κινήματα αποσκοπούν στην επικράτηση ενός έθνους δηλ.  μιας πολιτιστικής κοινότητας

Φιλελεύθερα κινήματα:  κινήματα που προωθούν την εξασφάλιση πολιτικών δικαιωμάτων και ελευθεριών των πολιτών. Τα φιλελεύθερα επιδιώκουν την κατοχύρωση των δικαιωμάτων του λαού δηλαδή μιας πολιτικής κοινότητας που έχει υπόσταση και ρόλο στα πλαίσια του Συντάγματος.

Ο χαρακτήρας των κινημάτων
1776: Αμερικάνικη Επανάσταση
19ος αιώνας :εθνικά κινήματα στη Λατινική Αμερική κατά των Ισπανών. 1823 Δόγμα Μονρόε κατοχύρωσε την ανεξαρτησία των χωρών της Αμερικής.

Ευρώπη από το 1792 προσπάθεια Γάλλων να μεταδώσουν την Επανάσταση. Ανάληψη εξουσίας από το Ναπολέοντα. Αντίδραση κατά της Γαλλικής κατοχής.

Βρετανία: εθνικισμός, στήριξη παραδοσιακών θεσμών, κοινοβουλευτισμός, ατομικές ελευθερίες.
Ισπανία: το κίνημα είχε τη μορφή αντίστασης κατά των Γαλλικών στρατευμάτων.
Ιταλία : ανάπτυξη ιταλικής εθνικής συνείδησης.
Πολωνία : θετική αντίδραση στις αρχές που πρεσβεύουν οι Γάλλοι γιατί οι αντίπαλοι του Ναπολέοντα είναι οι δυνάστες των Πολωνών.[Αυστρία, Πρωσία, Ρωσία]

Εθνικό κίνημα των Γερμανών  Αντίδραση κατά της Γαλλικής παρουσίας και κατά των επαναστατικών ιδεών του Διαφωτισμού. Οι Διαφωτιστές διακήρυσσαν τον ορθολογισμό. Το κίνημα του ρομαντισμού αμφισβήτησε τον ορθολογισμό. Οι Γερμανοί επηρεάστηκαν από τον ρομαντισμό.
Χέρντερ : ‘Ιδέες για τη φιλοσοφία της ιστορίας και της ανθρωπότητας’ [ Ο αυθεντικός πολιτισμός πηγάζει από το λαό. Ο λαός που έχει τη δική του γλώσσα, έθιμα και πνεύμα, έχει δικό  του πολιτισμό που είναι πολιτισμός με εθνικό χαρακτήρα.

Τα κυριότερα κινήματα στην Ευρώπη κατά το πρώτο τέταρτο του 19ου αιώνα
Θεωρούνται προκλήσεις κατά της νομιμότητας.
1820: Ισπανία : ταραχές, οδηγήθηκε σε ακυβερνησία, επέμβαση Γαλλικού στρατού για προστασία μοναρχίας με την άδεια του συνεδρίου της Βερόνας.
Αύγουστος 1820: επανάσταση στην Πορτογαλία
Ιταλία: κάποιοι πίστευαν ότι έπρεπε η Ιταλία  να γίνει ένα  ενιαίο εθνικό κράτος, άλλοι  ότι έπρεπε να γίνουν φιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις  και προωθηθεί η οικονομική ανάπτυξη.1820 Ιούλιος. Βασίλειο δύο Σικελιών . υποστήριξη Καρμπονάρων. Αυστριακά στρατεύματα. Καταστολή. Η Ιερά Συμμαχία = κραταιά δύναμη στην Ευρώπη.
Οθωμανική αυτοκρατορία. Έλληνες, ισχυρό εθνικό κίνημα  επανάσταση 1821
Ρωσία. Δεκέμβριος 1825 θάνατος Αλεξάνδρου Α. εξέγερση αξιωματικών κατά της απολυταρχίας. Αντίδραση νέου μονάρχη Νικολάου Α΄. καταστολή.



















 Η Ελληνική επανάσταση του 1821 – ένα μήνυμα ελευθερίας για την Ευρώπη.


Ο χαρακτήρας της Ελληνικής επανάστασης  Ελληνική επανάσταση = κίνημα εθνικό, είχε ομοιότητες με τα κινήματα των Ιταλικών και Γερμανικών χωρών, με τα κινήματα των αποικιών της Β. Αμερικής κατά της Αγγλίας και με την προεπαναστατημένη Γαλλία. Το Ελληνικό εθνικό κίνημα στόχευε: α) στην απελευθέρωση β) στη δημιουργία ανεξάρτητου εθνικού κράτους και γ) στην οργάνωση ευνομούμενης πολιτείας.
Το Ελληνικό εθνικό κίνημα είχε τα εξής συστατικά :
Α) οι νεοέλληνες προβάλλονται ως απόγονοι και κληρονόμοι των αρχαίων Ελλήνων.
Β) Οι Έλληνες ταυτίζονται με τους άλλους Ευρωπαίους και διαχωρίζονται από τους Τούρκους.
Γ) Καταγγέλλεται η τουρκική κυριαρχία ως παράνομη και αυθαίρετη
Δ) προβάλλεται το δικαίωμα των Ελλήνων να διεκδικήσουν την ελευθερία τους και συστήσουν ανεξάρτητη πολιτεία με βάση τις αρχές της αυτοδιάθεσης των λαών και της λαϊκής κυριαρχίας.

Οργάνωση και έκρηξη της επανάστασης. Την επανάσταση προκάλεσε η Φιλική Εταιρία. Ιδρυτικά μέλη: Ξάνθος, Σκουφάς, Τσακάλωφ. Άλλα μέλη .Παν Αναγνωστόπουλος και Παν Σέκερης
Σκοπός – πρόθεση : να προκληθεί επανάσταση των Ελλήνων που θα οδηγήσει στην απελευθέρωση τους από τους Τούρκους.
Στόχοι: α) να κατηχήσουν και να εντάξουν στην εταιρία όσο το δυνατόν περισσότερους  Έλληνες. β) να αναθέσουν την αρχηγία της εταιρίας στον Ι. Καποδίστρια ( υπουργός εξωτερικών της Ρωσίας)   και γ) μέσω του Καποδίστρια να εξασφαλίσουν την υποστήριξη της Ρωσίας.
Μόνο ο 1ος στόχος επιτεύχθηκε. Ο Καποδίστριας δε δέχτηκε την ηγεσία γιατί έκρινε 1. πως οι συνθήκες δεν ήταν κατάλληλες για κάτι τέτοιο.2. οι αρχές του και η διπλωματική του ιδιότητα δε συμβαδίζουν με τις ριζοσπαστικές ιδέες της Φιλικής Εταιρίας.
 Ο Καποδίστριας αρνήθηκε να ζητήσει τη βοήθεια του αυτοκράτορα Αλέξανδρου Α΄ γιατί το κλίμα στην Ευρώπη ήταν αρνητικό, αν η Ρωσία στήριζε την επανάσταση  αυτό στο τέλος θα είχε άσχημες συνέπειες για την επανάσταση γιατί  οι άλλες δυνάμεις   θα στρεφόταν εναντίον της Ρωσίας.

1820. Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης αναλαμβάνει την ηγεσία της Φιλικής Εταιρίας, κίνηση που φανερώνει τον πατριωτισμό του αλλά και την έλλειψη σύνεσης. Είχε υψηλή θέση στο ρωσικό στρατό και τη εκτίμηση τη ρωσικής κοινωνίας και η παρουσία του δυνάμωνε την ελπίδα των Ελλήνων πως η Εταιρία υποστηρίζεται από τη Ρωσία.
Φεβρουάριος 1821: έξοδος Υψηλάντη στις Παραδουνάβιες ηγεμονίες. Ο Υψηλάντης πίστευε πως οι Τούρκοι θα εισέβαλαν στις ηγεμονίες και η Ρωσία θα αντιδρούσε για να διαφυλάξει το καθεστώς αυτονομίας των ηγεμονιών αυτών.. έτσι θα γινόταν Ρωσοτουρκικός πόλεμος.
Από τους Φιλικούς προκλήθηκαν εξεγέρσεις σε πολλά μέρη της Οθωμανικής επικράτειας. Πελοπόννησος, Μακεδονία, Θεσσαλία, Ήπειρος, Κύπρος, κ. ά

Απάντηση του Σουλτάνου, αγριότητα, αδιαλλαξία,  τα δύο μέρη σε κατάσταση πολέμου.
Η επανάσταση στις ηγεμονίες.
21 Φεβρουαρίου 1821 μάχη στο Γαλάτσι-ήττα Τούρκων.
22 Φεβρουαρίου 1821  ο Α. Υψηλάντης  πέρασε  τον Προύθο και   μπήκε στη Μολδαβία. Στο Ιάσιο συνεργάστηκε με το Φαναριώτη ηγεμόνα Μιχαήλ Σούτσο.

Διοικητική  κατάσταση Μολδαβίας – Βλαχίας:  με σουλτανική εντολή ηγεμόνες αυτών των περιοχών είναι φαναριώτες  που έχουν  στην υπηρεσία τους χριστιανούς από όλα τα Βαλκάνια. Εκεί ζουν πολλοί έμποροι, υπάλληλοι, ναύτες και φοιτητές στις δύο ελληνικές ακαδημίες του Ιασίου και του Βουκουρεστίου. Στην υπηρεσία των δύο ηγεμόνων υπάρχουν και πολλοί στρατιωτικοί ( αρματολοί ή αρναούτηδες) από διάφορες εθνότητες. Ο σουλτάνος αν και κυρίαρχος δεν έχει στράτευμα, μόνο φρουρούς.
 Από τους ξένους στρατιώτες των ηγεμονιών αντλεί ο Υψηλάντης στρατιώτες 6000 από διάφορα Βαλκανικά έθνη. Από αυτούς 2000 Έλληνες, εκ των οποίων οι 450 αποτελούν τον Ιερό λόχο.
Θεόδωρος Βλαδιμιρέσκου στην αρχή συμφωνεί με  τους Φιλικούς, είναι και ο ίδιος μέλος της Φιλικής εταιρίας. Όμως αυτός και οι άλλοι ντόπιοι αρχηγοί και ο στρατός τους εγκατέλειψαν τους Έλληνες επαναστάτες.
Ο Υψηλάντης έμεινε χωρίς βοήθεια από τη Ρωσία, αφού ο τσάρος Αλέξανδρος ο Α καταδίκασε την επανάσταση στις ηγεμονίες.
30 Απριλίου 1821 εισβολή Τούρκικων στρατευμάτων με 300.000 πολεμιστές.
1 Μαΐου μάχη στο Γαλάτσι υποχώρηση Ελλήνων προς Ρωσία, προκάλεσαν απώλειες στον τουρκικό στρατό.
Οι ντόπιοι χωρικοί επαναστάτες από φόβο εγκατέλειψαν τους αρχηγούς. Ο Βλαδιμιρέσκου και οι άλλοι αρχηγοί έμεινα στο Βουκουρέστι και σε άλλα κέντρα που οι Τούρκοι λεηλάτησαν. Ο Βλαδιμιρέσκου κατηγορήθηκε για συνεργασία με τους Τούρκους και με εντολή του Υψηλάντη εκτελέστηκε.  συνέπεια: οι ντόπιοι αρχηγοί και οι χωρικοί στρατιώτες αποξενώθηκαν.
7 Ιουνίου 1821 : μάχη στο Δραγατσάνι, χωρίς σοβαρό στρατιωτικό σχέδιο. Σφαγή  Ελλήνων 200 από 370 Ιερολοχίτες νεκροί. Τραυματίες και αιχμάλωτοι στάλθηκαν στην Κων/πολη. Απαγχονισμός.
Τέλος Υψηλαντη. Κατευθύνθηκε προς Αυστρία. Ήθελε μέσω Αυστρίας να φτάσει στην Ελλάδα. 15 Ιουνίου πέρασε τα σύνορα. Πέθανε τον Ιανουάριο του 1828 έγκλειστος σε αυστριακό φρούριο. Δεν πήγε ποτέ στην Ελλάδα.
17 Ιουνίου. Μάχη στο Σκουλένι της Μολδαβίας. Ο ελληνικός στρατός σε αποσύνθεση. Ήττα. Σκοτώθηκαν πολλοί αρχηγοί. Ο αρχηγός Γεωργάκης Όλυμπος κλείστηκε στη μονή Σέκου και πυρπόλησε την πυριτιδαποθήκη παρασύροντας και πολλούς Τούρκους στο θάνατο. ( Σεπτέμβριος 1821). Ο Φαρμάκης αιχμάλωτος  αποκεφαλίστηκε στην Κων/πολη.
Η εδραίωση της επανάστασης. 21 Μαρτίου. Καλάβρυτα, Αίγιο. Καλαμάτα, σε όλη την Πελοπόννησο. Ταυτόχρονα η Ανατολική Στερεά Ελλάδα (Άμφισσα  24 Μαρτίου)  έκλεισαν τους Τούρκους στα κάστρα ή τα κατέλαβαν. Ακολουθούν νησιά Αιγαίου, Σάμος, Πήλιο, Άγραφα, Εύβοια, Χαλκιδική, Ήπειρος, Νάουσα, Όλυμπος.
Σπουδαιότερες μάχες
Αλαμάνα 23 Απριλίου 1821.   Ομέρ Βρυόνης – Κιοσέ Μεχμέτ   2. 000 Τούρκοι σύλληψη Αθανάσιου Διάκου άρνηση στην πρόταση του Ομέρ Βρυόνη για συνεργασία. Μαρτυρικός θάνατος.
Γραβιά . Οδυσσέας Ανδρούτσος 8 Μαΐου  1821  αρνήθηκε  πρόταση του Ομέρ Βρυόνη για συνεργασία. Κλείστηκε στο χάνι της Γραβιάς με 120 άντρες. Αντίσταση, έχασε μόνο 6 άντρες ενώ οι Τούρκοι έχασαν 300.

Βαλτέτσι. Κολοκοτρώνης – Μουσταφά  Μπέης 12-13 Μαΐου. Νίκη Ελλήνων. Σεπτέμβριος 1821 κατάληψη Τριπολιτσάς που ήταν το στρατιωτικό και διοικητιό κέντρο των Τούρκων στην Πελ/νησο
Οι πρώτες αντιδράσεις στην επανάσταση. Ο σουλτάνος διέταξε τον Απρίλιο  του 1821 τον απαγχονισμό του Πατριάρχη και τη σφαγή πολλών Ελλήνων. Η αγριότητα του σουλτάνου είχε το αντίθετο αποτέλεσμα και έτσι και οι αναποφάσιστοι Έλληνες στήριξαν την επανάσταση. Επίσης  προκάλεσε τη συμπάθεια των λαών της Ευρώπης. Φιλελληνισμός. Οι Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις κατάλαβαν πως  Έλληνες  και Τούρκοι  ήταν αδύνατο να συμβιώσουν.
Η πρώτη αντίδραση στην επανάσταση από τη μεριά των Ευρωπαίων  ήταν αρνητική  γιατί θεωρούσαν ότι στρεφόταν ενάντια στην ακεραιότητα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας  και της νομιμότητας.  Οι Έλληνες υποστηρίζουν πως 1)η επανάσταση είναι νόμιμη και στρέφεται ενάντια σε μια παράνομη κατοχή. Συντηρητική  θέση που απευθύνεται προς τις μεγάλες δυνάμεις . 2)  Σκοπός της επανάστασης ήταν η επαναφορά της νομιμότητας σύμφωνα με τις αρχές της αυτοδιάθεσης και της λαϊκής κυριαρχίας. Φιλελεύθερη  θέση που απευθύνεται στους φιλελεύθερους διανοούμενους. Σαφείς οι επιδράσεις από την Αμερικανική και τη Γαλλική επανάσταση.
Πρόκριτοι, ιεράρχες, καπεταναίοι = εκφραστές συντηρητικών θέσεων. Ως τότε φορείς της εξουσίας. Φόβος για την αποτυχία της επανάστασης όπως είχε συμβεί στο παρελθόν με τα Ορλωφικά 1770.
Η εξέλιξη της επανάστασης Άνοιξη 1820 : αποστασία και εξέγερση του Αλή πασά. Η Οθωμανική κυβέρνηση έδωσε βαρύτητα στην αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος. Οι αρματολοί της Θεσσαλίας της Στερεάς και της Ηπείρου έχουν μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων. Οι Άγγλοι διέλυσαν τις στρατιωτικές μονάδες των Επτανήσων όπου υπηρετούσαν πολλοί αμαρτολοί. Έτσι εμπειροπόλεμοι στρατιώτες εντάσσονται στα επαναστατικά στρατεύματα. Επιπλέον η Πελοπόννησος ήταν  πιο κατάλληλη για την  έναρξη της επανάστασης εξαιτίας της απόστασης από την κεντρική εξουσία. Μεγάλες στρατιωτικές επιτυχίες κυρίως στην Πελοπόννησο με σημαντικότερη την καταστροφή της στρατιάς του Δράμαλη στα Δερβενάκια. Κολοκοτρώνης 26-28 Ιουλίου.
 Οι Τούρκοι προκάλεσαν καταστροφές. Καταστροφή της Χίου. Αγριότητα. Κίνημα φιλελληνισμού σε παγκόσμια κλίμακα. Απάντηση Ελλήνων 6-7 Ιουνίου  πυρπόληση ναυαρχίδας του Τουρκικού στόλου. Κανάρης. Οκτώβριος πυρπόληση Τουρκικού ιστιοφόρου κοντά στην Τένεδο.
Μάρκος Μποτσάρης. Κεφαλόβρυσο. Αύγουστος 1843. επιτυχής έφοδος όμως σκοτώθηκε ο Μποτσάρης.
1824 ο Ιμπραήμ στο πλευρό του σουλτάνου  έκαψε την Κάσο, τα Ψαρά, καταστροφές στην Κρήτη. 1825 ο Ιμπραήμ ερήμωσε την Πελοπόννησο. 1826 πολιορκία του Μεσολογγίου και ο Ιμπραήμ στο πλευρό του Κιουταχή. Έξοδος Μεσολογγίου 10 -11 Απριλίου 1826.  Αράχοβα 24 Νοεμβρίου  1826  Καραϊσκάκης. Νίκη Ελλήνων.
 Η πολιτική συγκρότηση των Ελλήνων. Πελοπόννησος, Στερεά, νησιά Αιγαίου υπήρχαν τοπικά επαναστατικά συμβούλια. Από  αυτά  προέκυψαν οι αντιπρόσωποι των 3 τοπικών γερουσιών:
1. Πελοποννησιακή Γερουσία
2. Άρειος Πάγος Ανατολικής Στερεάς Ελλάδας
3. Γερουσία Δυτικής Χέρσου Ελλάδος.
 Από αυτές τις Γερουσίες προήλθαν οι αντιπρόσωποι στις Εθνοσυνελεύσεις που ακολούθησαν.
Μετά την απομάκρυνση των Τούρκων την εξουσία αναλαμβάνουν οι τοπικοί άρχοντες που προεπαναστατικά  ασκούσαν εξουσία  ως όργανα των Οθωμανών.
Τοπικοί άρχοντες διέθεταν πλούτη και επιρροή# Έλληνες της Διασποράς: νεοαφιχθέντες, φιλελεύθεροι. Απαλλαγή από Οθωμανούς αλλά και από τοπική εξουσία. Έργο τους τα φιλελεύθερα συντάγματα.
Δημήτριος Υψηλάντης και μέλη της φιλικής εταιρίας και στρατιωτικοί με αρχηγό τον Κολοκοτρώνη σε διαμάχη με προκρίτους της Πελοποννήσου. Οι πρώτοι, υποστηρίζουν την έμμεση εκλογή αντιπροσώπων  προσπαθούν να περιορίσουν την εξουσία των προκρίτων και να συγκεντρώσουν την εξουσία στα χέρια τους {ολιγαρχικοί} ,   οι πρόκριτοι από την άλλη προσπαθούν να διατηρήσουν τη δύναμή τους  τονίζουν πως αυτοί που έχουν την εξουσία έπρεπε να εκλέγονται από το  λαό.{δημοκρατικοί} Οι όροι δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.
Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου. Τέλος  1821. Ιανουάριος 1822 1ο Σύνταγμα συντηρητικό. «Προσωρινόν πολίτευμα της Ελλάδος». Στην ουσία ήταν μια διακήρυξη – υπόσχεση, όχι πραγματικότητα. Δημιουργία μικρού ελληνικού κράτους.
Ανάπτυξη Μεγάλης  Ιδέας: απελευθέρωση ιστορικών ελληνικών χωρών ή τόπων που κατοικούνται από Έλληνες. Αλύτρωτοι  Έλληνες.
Οι Φιλικοί επιθυμούσαν την ίδρυση ελεύθερης ελληνικής πολιτείας στην οποία θα συμμετείχαν και άλλοι ετερόγλωσσοι Χριστιανοί ως Έλληνες πολίτες.
Η κατάσταση στη Νότια Ελλάδα διευκολύνει την ίδρυση Ελληνικού κράτους και τη δημιουργία του πολιτεύματος που επικράτησε.
Κατά τη διάρκεια της επανάστασης οι προεστοί εξοπλίζουν στρατεύματα κα συγκεντρώνουν εφόδια για τον πόλεμο κατά των Οθωμανών.  
Η επιθυμία για εξουσία οδηγεί σε διαμάχες, εμφύλιες συγκρούσεις δυσμενές αντίκτυπο στη διεξαγωγή του πολέμου. Ιμπραήμ 1824. καταστροφή Πελοποννήσου. Έκκληση στο εξωτερικό για βοήθεια. Οι προσδοκίες για βοήθεια από το εξωτερικό συντελούν στη δημιουργία 3 κομμάτων ( αγγλικό- γαλλικό- ρωσικό). Η Αγγλία ενθαρρύνει τις τράπεζες να δανειοδοτήσουν την Ελλάδα.
Η έκβαση  της επανάστασης
Το 1828 η Γ εθνοσυνέλευση κάλεσε τον Καποδίστρια να αναλάβει τη διακυβέρνηση. Έθεσε τις βάσεις της οικονομίας, της δημόσιας διοίκησης, της δικαιοσύνης, του στρατού και της εκπαίδευσης.
22 Ιανουαρίου/ 3 Φεβρουαρίου 1830 Πρωτόκολλο Ανεξαρτησίας. Εγγύηση εδαφικής ακεραιότητας. Εθνική ανεξαρτησία. Μοναρχικό πολίτευμα υπό την εγγύηση των 3 δυνάμεων. Ελληνικό κράτος περιλαμβάνει: Πελοπόννησο, Στερεά, Κυκλάδες.
1832 μοναρχικό πολίτευμα Όθωνας, δεκτός με ενθουσιασμό. Σκοτεινό σημείο= η απουσία συντάγματος

To Ελληνικό κράτος και η εξέλιξή  του. [1830-1881]

Το νέο κράτος μικρό σε έκταση. Ανάπτυξη Μεγάλης Ιδέας. Αγώνας για απελευθέρωση αλύτρωτων περιοχών. Αίτημα γενικής αποδοχής. Υπήρχαν και επικριτές της αλυτρωτικής πολιτικής ήταν όμως μειοψηφία. Μαυροκορδάτος, Ροΐδης.
1830: η Ελλάδα είχε 750.000 κατοίκους, χωρίς παραγωγικές δομές, χωρίς στόλο, με ελάχιστες καλλιεργούμενες εκτάσεις.
Ο Όθωνας έφερε συμβούλους για να οργανώσουν το κράτος . Στη διοίκηση  τα κατάφεραν. Στην   οικονομία όχι. Δεν υπήρχαν κεφάλαια. Οι εθνικές γαίες ήταν υποθηκευμένες για τα δάνεια του αγώνα, αναλφαβητισμός, δεισιδαιμονία. Όλα αυτά εμποδίζουν την ανάπτυξη.

Δυσαρέσκεια για την πολιτική της κυβέρνησης. Η εκκλησία καλλιέργησε τη δυσαρέσκεια του λαού εξαιτίας της ανακήρυξης του αυτοκέφαλου της εκκλησίας της Ελλάδος. Παλαιοί άρχοντες, στρατιωτικοί, φιλελεύθεροι διανοούμενοι. Ενώνουν τις δυνάμεις τους και ζητούν Σύνταγμα.- Σύνταγμα 1844: από τα πιο φιλελεύθερα της εποχής του. όμως δεν κατοχύρωνε τη λαϊκή κυριαρχία.

Η λαϊκή κυριαρχία καθιερώθηκε με το σύνταγμα του 1864. Τρικούπης  υποχρέωσε το βασιλιά Γεώργιο Α Γλύξμπουργκ την αρχή της δεδηλωμένης. Ο βασιλιάς ήταν υποχρεωμένος να δώσει εντολή σχηματισμού κυβέρνησης σε αυτόν που θα έίχε τη δεδηλωμένη εμπιστοσύνη του κοινοβουλίου.

1837. ίδρυση Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου. Από τους κόλπους του προήλθαν σημαντικοί άντρες πολιτικοί και διανοούμενοι. Παπαρηγόπουλος


Το ανατολικό ζήτημα και ο Κριμαϊκός πόλεμος.

Ανατολικό ζήτημα: βασικό  ευρωπαϊκό πολιτικό και διπλωματικό πρόβλημα ήταν η παρακμή και το ενδεχόμενο κατάρρευσης της Οθωμανικής αυτοκρατορίας.
17ος   αιώνας : αρχή παρακμής. 1669: τελευταία επιτυχία, κατάληψη Κρήτης.
1683: δεύτερη αποτυχημένη πολιορκία της Βιέννης.
18ος -19ος αιώνας: το ανατολικό ζήτημα περνά σε νέα φάση.  Σκοπός η εκδίωξη των Οθωμανών από την Ευρώπη και η διανομή των  Ευρωπαϊκών κτήσεων με πρωτοβουλία Αυστρίας και Ρωσίας. 1797: οι Γάλλοι καταλαμβάνουν τα Επτάνησα. 1798 εκστρατεία του Ναπολέοντα στην Αίγυπτο. Ο σουλτάνος ζήτησε τη βοήθεια των Ρώσων που κατέλαβαν τα Επτάνησα. Οι Βρετανοί ανήσυχοι βοήθησαν τον σουλτάνο στην Αίγυπτο. Ναυμαχία του Αμπουκίρ: ο αγγλικός στόλος νικά το γαλλικό και αποκαθιστά την εξουσία του σουλτάνου στην Αίγυπτο.
1828-1829 ρωσοτουρκικός πόλεμος λήγει με τη συνθήκη ειρήνης της Ανδριανούπολης 1829  και αυτονομείται η Σερβία. 1830 ελληνική ανεξαρτησία.
Ζήτημα των Στενών. Βρετανοί και Γάλλοι ανησυχούν πως οι Ρώσοι  θα κυριαρχήσουν στην ανατολική Μεσόγειο γι’ αυτό και ο διαμελισμός της Οθωμανικής αυτοκρατορίας αναβλήθηκε επ’ αόριστον. Μεχμέτ Αλή της Αιγύπτου σε πόλεμο με το σουλτάνο. Ο τελευταίος ζήτησε τη  βοήθεια των Ρώσων. 1833. οι Ρώσοι στο Βόσπορο. Συνθήκη ειρήνης  της Κιουτάχειας ανάμεσα σε σουλτάνο και Μεχμέτ Αλή.
Συνθήκη ειρήνης του Χιουνκιάρ Ισκελεσί μεταξύ Ρωσίας σουλτάνου και οι Ρώσοι έφυγαν από το Βόσπορο. Ο Εύξεινος πόντος ασφαλής θάλασσα για τη Ρωσία, τα πολεμικά της πλοία μπορούν να βγαίνουν στο Αιγαίο.
Νέος πόλεμος Οθωμανικής αυτοκρατορίας με Αίγυπτο--1839 Σύμβαση των Στενών.: τέρμα στην προνομιακή αντιμετώπιση της Ρωσίας.
1850:έριδα καθολικών –ορθόδοξων μοναχών για τα ιερά προσκυνήματα στους Άγιους Τόπους  νέα παρέμβαση της  Ρωσίας που ζητά να είναι η προστάτιδα των ορθοδόξων χριστιανών της αυτοκρατορίας.

Κριμαϊκός πόλεμος : Γαλλία και Αγγλία πείθουν το σουλτάνο και αρνείται  να εκπληρώσει αυτό το αίτημα της Ρωσίας. Μάιος 1853 τα Ρωσικά στρατεύματα εισέρχονται στις Παραδουνάβιες ηγεμονίες, χωρίς κήρυξη πολέμου. Μάρτιος 1854 Αγγλία, Γαλλία – Οθωμανική αυτοκρατορία - συμμαχία. Αρχή Κριμαϊκού πολέμου. Ρώσοι εναντίον Αγγλίας και Γαλλίας.  Έκκληση Ρώσων προς τους ορθόδοξους λαούς της Ευρώπης να διώξουν τους Τούρκους Η Ελληνική κοινή γνώμη  υπέρ της Ρωσίας. Εξεγέρσεις σε Θεσσαλία, Ήπειρο και Χαλκιδική.

Συνθήκη ειρήνης των Παρισίων. Σεπτέμβριος 1855 οι Γάλλοι – Άγγλοι κατακτούν τη Σεβαστούπολη. Ιανουάριος 1856 τέλος μαχών. Μάρτιος 1856 υπογραφή συνθήκης των Παρισίων. Ουδετερότητα Εύξεινου Πόντου. Αυτονομία Παραδουνάβιων ηγεμονιών. Φεβρουάριος 1856 Χάτι Χιουμαγιούν πλήρης ισότητα όλων των υπηκόων της αυτοκρατορίας ανεξαρτήτως θρησκείας και καταγωγής. Τανζιμάν : μεταρρυθμίσεις.  Η Οθωμανική αυτοκρατορία συγκαταλέγεται στις μεγάλες δυνάμεις της Ευρώπης. Ταπείνωση Ρωσίας.






Η βιομηχανική επανάσταση
Αρχές  19ου αιώνα: η οικονομία βασίζεται στην γεωργία. Υπάρχουν διάσπαρτες «βιομηχανικές» μονάδες, κυρίως στην Αγγλία, λιγότερο στην υπόλοιπη Ευρώπη που αποτελούν την αφετηρία του βιομηχανικού συστήματος.
Χαρακτηριστικά : η μηχανή υποκαθιστά τον άνθρωπο.
Ο γαιάνθρακας αντικαθιστά τις παραδοσιακές πηγές ενέργειας.
Χρήση νέων πρώτων υλών.
Εφευρέσεις – τεχνολογίααύξηση παραγωγικότητας και εισοδήματος. Για πρώτη φορά στον τομέα της οικονομίας υπάρχει πλεόνασμα προς επένδυση. Αύξηση πληθυσμού. Αλλάζει ο συσχετισμός δυνάμεων σε παγκόσμια κλίμακα. Κοινωνικές τάξεις.
Η βιομηχανική επανάσταση ξεκίνησε από την Αγγλία από τον τομέα της κλωστοϋφαντουργίας. Μηχανική ανέμη «κλώστρια Τζένη» και άλλες εφευρέσεις, ατμομηχανή. Στην Αγγλία οι συνθήκες ήταν κατάλληλες για την επανάσταση. Υπήρχαν κεφάλαια, εργατικό δυναμικό, πρώτες ύλες, αγορές για διοχέτευση των προϊόντων, συγκοινωνίες και πλούσια κοιτάσματα γαιάνθρακα και εξελιγμένο τραπεζιτικό σύστημα, καθώς και νομοθεσία που επέτρεπε την ελεύθερη λειτουργία της αγοράς.

Και άλλες Ευρωπαϊκές χώρες ακολούθησαν την αναπτυξιακή πορεία της Αγγλίας. Η υπόλοιπη  Ευρώπη προχωρά αργά προς την εκβιομηχάνιση    γιατί οι κυβερνητικές παρεμβάσεις εμπόδιζαν τη λειτουργία της αγοράς. Πάντως οι Ευρωπαϊκές χώρες, η Αγγλία και οι ΗΠΑ αποτέλεσαν το βιομηχανικό πυρήνα του κόσμου, τη βάση της παγκόσμιας οικονομίας. Εύθραυστο σύστημα προϋπόθεση για την ομαλή λειτουργία του η ειρήνη, η ελευθερία της αγοράς, στήριγμα ο χρυσός. Α’ παγκόσμιος πόλεμος : κατάρρευση συστήματος


Η κρίση της αυτοκρατορίας των Αψβούργων- Η Ιταλική και η Γερμανική ενοποίηση (1848-1871)


1848: οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα. Επανάσταση στη Γαλλία. Κοινωνική αναταραχή. Εργάτες –τεχνίτες κατά του καθεστώτος. Ανατροπή του Λουδοβίκου Φιλίππου.  Η Φεβρουριανή επανάσταση της Γαλλίας πυροδοτεί τα επαναστατικά κινήματα στην υπόλοιπη Ευρώπη.

Ουγγαρία : εξέγερση Μαγιάρων. Αρχηγός: Κοσούτ. Αίτημα: σύνταγμα  και καταδίκη απολυταρχίας. Αναταραχή στη Βιέννη. Εργάτες και φοιτητές εναντίον αστυνομίας. Αποπομπή Μέτερνιχ. Εξέγερση Τσέχων, ηγέτης Παλάτσκυ.
Μάρτιος 1848 : συνέλευση Φρανκφούρτης με σκοπό τη σύνταξη καταστατικού χάρτη της ενωμένης Γερμανίας. Ναυάγιο γιατί δε συνεργάστηκαν με την πανίσχυρη, απολυταρχική Πρωσία.
Τα κινήματα στην Αυστρία απέτυχαν. Έριδες μεταξύ εθνοτήτων. Επέμβαση Αυστριακών δυνάμεων. Καταστολή.

Ιταλία 1848: επανάσταση. Επιτυχία στην αρχή. Ιδρυτής του κινήματος Ματσίνι. Ζητούν στήριξη από το Πεδεμόντιο που είχε αναπτυξιακή πορεία και ηγέτη τον Καβούρ, πρωτεύουσα Τορίνο. Το 1859 τα νοτιοανατολικά κράτη ζητούν την ένωση με το Πεδεμόντιο. 1860 : 1η Εθνοσυνέλευση  ενωμένης Ιταλίας. 1866 προσάρτηση  Βενετίας. 1871 συμμαχία με Πρωσία στο Γαλλοπρωσικό πόλεμο - προσάρτηση Ρώμης.

Γερμανικό ζήτημα. Καταλυτικός ο ρόλος της Πρωσίας. Φιλελεύθερη αστική τάξη σε σύγκρουση με την αριστοκρατία που κατέχει τη γη και ελέγχει το στρατό. Αδιέξοδο. ανάληψη εξουσίας από το Βίσμαρκ: εχθρός φιλελεύθερων ιδεών. Πόλεμος με Αυστρία 1866 ήττα Αυστρίας. Συνθήκη Πράγας. 1867: δυαδική μοναρχία

Γαλλοπρώσικος πόλεμος: 19 Ιουλίου 1870 η Γαλλία κήρυξε τον πόλεμο στην πρωσία. Ήττα Γαλλίας 1η Σεπτεμβρίου 1870. συνθηκολόγηση. 4 Σεπτεμβρίου επανάσταση στο Παρίσι προσωρινή κυβέρνηση  Γ΄ Γαλλική Δημοκρατία. Οι Πρώσοι πολιορκούν το Παρίσι τον Ιανουάριο το κατέλαβαν.
Συνθήκη ειρήνης της Φρανκφούρτης, η Γαλλία παραχώρησε την Αλσατία και τη Λωραίνη στην Πρωσία και κατέλαβε χρηματική αποζημίωση.














Η άνοδος των χωρών της Αμερικανικής ηπείρου.

Στην Αμερική δημιουργήθηκαν εθνικά κράτη που παρά τις ομοιότητες με τα κράτη της Ευρώπης  οι πολιτείες που προέκυψαν ήταν διαφορετικές από τις πρωτότυπες. Ειδικότερα: ΗΠΑ : δημοκρατικό πολίτευμα στηριγμένο σε ένα συντηρητικό  σύνταγμα και το  διαχωρισμό των  τριών εξουσιών. Η αμερικανική κοινωνία από τις πιο φιλελεύθερες με ευημερία, πολιτιστική πρόοδο και πολιτική ομαλότητα μετά  τον εμφύλιο (1861-1865).
Η άρνηση των νοτίων πολιτειών να καταργήσουν τη δουλεία, η απόσχιση από την ομοσπονδία και η ανακήρυξη της ανεξαρτησίας τους οδήγησε στον εμφύλιο πόλεμο.
Βιομηχανικός βορράς εναντίον αγροτικού  νότου. Πρόεδρος της Αμερικής ήταν ο Αβραάμ Λίνκολ που είχε πρωταρχικό στόχο τη διάσωση της ομοσπονδιακής ένωσης.
Ήττα νοτίων γιατί: πολεμούσαν  για τη διατήρηση της δουλείας που έχει  καταργηθεί στον υπόλοιπο δυτικό κόσμο, είχαν ξεπερασμένη κοινωνική και οικονομική οργάνωση βασισμένη στην  αριστοκρατία των γαιοκτημόνων και δεν μπορούσε να παρακολουθήσει τους αστούς του βορρά. Μετά τον εμφύλιο ακολούθησε η ραγδαία οικονομική και βιομηχανική ανάπτυξη του βορρά.
Μετά τον πόλεμο ραγδαία οικονομική ανάπτυξη που οφείλεται: α) στον πλούτο των πρώτων υλών β) στην αύξηση του πληθυσμού και γ) στο δημοκρατικό πολίτευμα που επέτρεπε την ελεύθερη επιχειρηματική δραστηριότητα. Έτσι το 1870  η χώρα διαθέτει εκτεταμένο σιδηροδρομικό δίκτυο  και πολλά εργοστάσια που παράγουν είδη ευρείας χρήσης.
1876 διεθνής έκθεση Φιλαδέλφειας. Γκράχαμ Μπελ παρουσίαση τηλεφώνου. Εκεί παρουσιάστηκαν και άλλες εφευρέσεις.
Κινητήριες δυνάμεις των ΗΠΑ ήταν πέρα από τη θέληση και την πίστη στην ελευθερία, η αποδοχή των νόμων της ελεύθερης αγοράς όπως είχαν διατυπωθεί από τον Τζων Λοκ. Δημιουργήθηκε μια ισχυρή πολιτεία,  δυο φορές βοήθησε την Ευρώπη σε δυο παγκόσμιους πολέμους  που τερμάτισαν την ηγεμονία της [Ευρώπης].
Οι άλλες χώρες της Αμερικής δεν ακολούθησαν την πορεία των ΗΠΑ. Αυτές οι χώρες περιήλθαν σε καθεστώς κηδεμονίας από τις ΗΠΑ, την Αγγλία και τη Γερμανία που εκτόπισαν τις παραδοσιακές δυνάμεις (Ισπανία-Πορτογαλία). Εποχή ιμπερεαλισμού.












Κεφάλαιο Β
Από τον 19ο στον 20ο αιώνα (1871-1914)
Από τα μέσα του 19ου αιώνα ως τον Α΄ παγκόσμιο πόλεμο οι  Ευρωπαίοι αναζητούν νέες πηγές ενέργειας στην υπανάπτυκτη Αφρική και Ασία. Πίστευαν επίσης πως ο δυτικός πολιτισμός ήταν ανώτερος και είχαν φιλανθρωπική υποχρέωση να μεταδώσουν τον πολιτισμό τους σε αυτές τις περιοχές.
Στην Ελλάδα δεν είχαν ελευθερωθεί πολλά εδάφη, ήταν χώρα γεωργών και κτηνοτρόφων. Οι Έλληνες της διασποράς ασχολούνται με το εμπόριο. Προτεραιότητα δεν ήταν ο εκσυγχρονισμός αλλά η απελευθέρωση των αλύτρωτων αδερφών. 1880 Τρικούπης: εκσυγχρονισμός – μεταρρυθμίσεις, δημόσια έργα. Βενιζέλος: συνεχιστής του εκσυγχρονισμού.
Βαλκάνια: επαναστάσεις λαών. Ανεξαρτησία.
Βαλκανικοί πόλεμοι. Α΄ Βαλκανικός πόλεμος:  Ελλάδα, Σερβία. Μαυροβούνιο, Βουλγαρία εναντίον Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Β΄ Βαλκανικός πόλεμος Ελλάδα, Σερβία, Ρουμανία εναντίον  Βουλγαρίας.


Η ακμή της Ευρωπαϊκής αποικιοκρατίας.
Μέσα 19ου αιώνα – Α παγκόσμιος πόλεμος. Έξοδος των ανεπτυγμένων χωρών προς Αφρική και Ασία. Αίτια 1. αναζήτηση αγορών και πρώτων υλών 2. πίστη ότι ο δυτικός πολιτισμός είναι ανώτερος και έχουν χρέος να μεταδώσουν τις αξίες του.3. φιλανθρωπία. Οι αποικίες που προϋπήρχαν  είχαν άλλη μορφή, έποικοι από τις μητροπόλεις εγκαθίστανται στις αποικίες.
Η νέα αποικιοκρατία «ιμπεριαλισμός» διαφέρει γιατί οι νέες αποικίες δε δημιουργήθηκαν από το δημογραφικό πλεόνασμα ή από ανεπιθύμητες μειονότητες και δεν ανέπτυξαν τους θεσμούς των μητροπόλεων. Εγκαθιδρύθηκαν από προηγμένες  Ευρωπαϊκές χώρες και από τις ΗΠΑ σε ανίσχυρες χώρες της Αφρικής, της Ασίας και του Ειρηνικού ωκεανού με βίαιο τρόπο και στόχο την εξυπηρέτηση των οικονομικών και στρατηγικών συμφερόντων των μητροπόλεων. Ταυτόχρονα η απόκτηση  αποικιών στον υπανάπτυκτο κόσμο ήταν εθνικός στόχος, είχε λαϊκή υποστήριξη, στοιχεία μεσσιανισμού και εθνικής αποστολής.
Η Βρετανία αποκτά νέες αποικίες: την Αίγυπτο, το Σουδάν τη Ν. Αφρική. Κατείχε είδη την Ινδία  και το Πακιστάν. Ο Καναδάς και η Αυστραλία αποκτούν καθεστώς αυτοδιοίκησης, ανήκουν όμως στη Βρετανική κοινοπολιτεία.
Γαλλία : αποικίες σε Β.Δ Αφρική. Ιταλία : αποικίες σε κεντρική Αφρική.  Άλλες αποικιοκρατικές χώρες : Γερμανία, Βέλγιο, ΗΠΑ, Ιαπωνία. Η Ρωσία επεκτάθηκε στον Καύκασο ,την κεντρική Ασία και τη Σιβηρία.
Σε πολλές περιοχές δημιουργήθηκαν θεσμοί διακυβέρνησης σε περιοχές που δεν υπήρχε γλωσσική ή θρησκευτική ενότητα (πχ  Η Βρετανία στη ΒΑ Αφρική). Οι θεσμοί που δημιούργησαν Γάλλοι, Γερμανοί, Βέλγοι, Ιταλοί δεν άντεξαν. Δεν υπήρχε στις αποικίες τους κάτι συνδετικό πέρα από τις αρχές της αποικιοκρατίας. Αυτές οι αποικίες όταν τον 20ο αιώνα απέκτησαν ανεξαρτησία αντιμετώπισαν πολλά προβλήματα και εμφύλιους πολέμους.
Με την αποικιοκρατία ο δυτικός άνθρωπος διείσδυσε στον εξωευρωπαϊκό χώρο, εκμεταλλεύτηκε τις πρώτες ύλες και τις παραγωγικές δυνατότητες των αποικιών, εξάρθρωσε παραδοσιακές κοινωνικές δομές όμως κατόρθωσε να εξαλείψει θανατηφόρες επιδημίες και τη δουλεία.
Την ίδια εποχή όραμα των Ελλήνων ήταν να φωτίσουν και να απελευθερώσουν την κοντινή Ανατολή.

Η Άπω  Ανατολή
Η Ασία δεν υπέκυψε στην Ευρώπη αμαχητί. Ήταν λίκνο μεγάλων πολιτισμών και σπουδαίων θρησκειών.  Κεντρική Ασία: τεράστια έκταση από τον Καύκασο ως τη Μογγολία, κατοικείται από νομάδες που κάνουν επιδρομές στην Ευρώπη από τα αρχαία ως τα Βυζαντινά χρόνια.
Ινδία: για αιώνες συμβίωναν Ινδουιστές και μουσουλμάνοι. 11ος -12ος αιώνας Τουρκικά φύλα καταλαμβάνουν το βορρά. Τέλη 14ου αιώνα επίθεση από Ταμερλάνο που αποχώρησε μεν γρήγορα,  ωστόσο η Ινδία είχε κατακερματιστεί. 16ος αιώνας εισβολή Μογγόλων από Αφγανιστάν. Ίδρυση δυναστείας Μογγόλων που κυβερνούσαν όταν έφτασαν οι Πορτογάλοι και αργότερα οι Άγγλοι. Σημαντικότερος  ηγεμόνας ο Ακμπάρ 1556-1605. Την ίδια εποχή στην Αγγλία βασιλεύει η Ελισάβετ Α΄ και στην Ισπανία ο Φίλιππος Β΄. 1497-1498 ταξίδι Βάσκο ντε Γκάμα δυτική Ινδία. Βάση των Πορτογάλων  η περιοχή Γκόα. Έλεγχος εμπορίου της περιοχής. Ανταγωνιστές των Πορτογάλων ήταν οι Ολλανδοί, οι Άγγλοι και οι Γάλλοι [έμποροι που έχουν συγκροτήσει εθνικές εταιρείες]. Τελικά επικράτησε η Βρετανική εταιρεία των Ανατολικών Ινδιών. Ίδρυση εμπορικών σταθμών με διοικητικές αρμοδιότητες. Τελικά  μεταβλήθηκε σε Αγγλική αποικία όπως και η Βιρμανία και το Πακιστάν.
Κίνα : εναλλαγή δυναστειών, όμως η διοίκηση της χώρας ελέγχεται από μια ισχυρή ηγετική ομάδα τους Μανδαρίνους. Θρησκείες που επικρατούσαν ο Ταοτισμός και ο Κομφουκιανισμός ως τον 6ο αιώνα π.Χ , ο Βουδισμός από τον 1ο αιώνα και ο νεστοριανός Χριστιανισμός και ο Ισλαμισμός. 13ος αιώνας κατάκτηση χώρας από Μογγόλους νομάδες, γίνεται πυρήνας μιας τεράστιας αυτοκρατορίας από την Κίνα ως τη Λιθουανία. Κουμπλάι: μογγόλος κατακτητής συνάντηση με Μάρκο Πόλο στα τέλη του 13ου αιώνα. 1521: άφιξη Πορτογάλων εμπόρων και ιεραποστόλων που περιορίστηκαν από τους Κινέζους στη χερσόνησο του Μακάο. Η   Καντόνα  [Αγγλική κτήση] και το Μακάο ήταν οι μόνες περιοχές  που είχαν εμπορικές σχέσεις με τη δύση.
Μαντσού: τελευταία δυναστεία [1644-1912] η Κίνα περιλαμβάνει Μαντσουρία, Μογγολία, Θιβέτ, Τουρκεστάν, είχε φόρου υποτελής την Κορέα, το Νεπάλ, το Σιάμ  και τη Βιρμανία.
 1689: συνθήκη με Ρωσία για τη διευθέτηση των βορείων συνόρων.
1842: τέλος του 1ου πολέμου  του οπίου με τη Βρετανία αναγκάζεται να παραχωρήσει το Χογκ Κογκ στους Βρετανούς.
1858-1860 αναγκάζεται να εκχωρήσει τη Σιβηρία στη Ρωσία. 1895 εκχωρεί την Κορέα και την Ταϊβάν στην Ιαπωνία.
1900: επανάσταση των Μπόξερ εναντίον της επιρροής που είχαν στην Κίνα οι δυτικές δυνάμεις οι οποίες και κατέστειλαν την εξέγερση.
1911: ανατροπή των Μαντσού  δημοκρατία της Κίνας .
Ιαπωνία αντίπαλος της Κίνας. Επίσημη θρησκεία ο βουδισμός από τον 6ο αιώνα. Η στρατιωτική φεουδαρχία των Σογκούν ελέγχει τον αυτοκράτορα.
Μέσα 16ου αιώνα φτάνουν στην Ιαπωνία Πορτογάλοι έμποροι και ιεραπόστολοι, δεν κατόρθωσαν να διεισδύσουν, περιορίζονται στο Ναγκασάκι, εκεί γίνονται οι εμπορικές συναλλαγές με τους Ιάπωνες.
1854: Αμερικανοί οι πρώτοι που έρχονται σε επικοινωνία με τους Ιάπωνες. Υιοθέτηση δυτικών θεσμών. 1889 : σύνταγμα. Εκβιομηχάνιση δευτερογενούς τομέα.
1894-1895 : πόλεμος με Κίνα.
1902: συνθήκη συμμαχίας με τη Βρετανία.
1904- 1905 :πολέμησε τη Ρωσία και τη νίκησε. Αναδείχτηκε σε μεγάλη δύναμη σε παγκόσμια κλίμακα.


Προσπάθειες για τον εκσυγχρονισμό της Ελλάδας.
Η Ελλάδα κατά τα πρώτα 50 χρόνια. Το 1863 η Αγγλία παραχώρησε στην Ελλάδα τα Επτάνησα. Το 1881 η Πύλη παραχώρησε στην Ελλάδα τη Θεσσαλία. Ωστόσο πολλά εδάφη παραμένουν  ‘αλύτρωτα’. Παρά τα δύο συντάγματα στην πολιτική ζωή διαιωνίζεται η παλιά μορφή διακυβέρνησης με τους αιρετούς άρχοντες. Η Ελλάδα παραμένει αγροτική – κτηνοτροφική χώρα με αργό ρυθμό ανάπτυξης. Το εμπόριο αναπτύσσεται από τους Έλληνες της διασποράς. Η ανάπτυξη της χώρας επιβραδύνεται γιατί: α) η Ελλάδα έχει τεταμένες σχέσεις με τις Ευρωπαϊκές δυνάμεις και με τους γείτονες της, β) υπάρχει πολιτική αστάθεια, γ) υπάρχει ανασφάλεια στην ύπαιθρο δ) δεν έχει κερδίσει την εμπιστοσύνη των άλλων χωρών.
Εκσυγχρονισμός= οργανωμένος  τακτικός στρατός, πολεμικό ναυτικό, οδικό και σιδηροδρομικό δίκτυο, τηλεπικοινωνίες, νέες μέθοδοι στη γεωργία, τάξη, ασφάλεια στις μεταφορές, πιστωτικό σύστημα και διεθνής πίστη.
Προϋποθέσεις για τον εκσυγχρονισμό : α) οικονομικοί πόροι, β) σωστή διαχείριση των πόρων, γ)προσήλωση στην εξυπηρέτηση των εθνικών προτεραιοτήτων και δ) σωστό προσδιορισμό των εθνικών συμφερόντων. Όμως οι πόροι  ήταν περιορισμένοι και δε κατανέμονται με σωστό τρόπο, δηλαδή για να εξυπηρετήσουν βασικές ανάγκες. Η προτεραιότητα της απελευθέρωσης των αλύτρωτων επισκίαζε  όλες τις άλλες. Κάποιοι μάλιστα πίστευαν πως η επέκταση των ορίων της χώρας ήταν απαραίτητη για την ανάπτυξή της. Αντίθετα οι υποστηρικτές του εκσυγχρονισμού θεωρούσαν ότι αλυτρωτισμός οδηγούσε σε αδιέξοδο.
Τρικούπης :δεκαετία 1880 – αρχές δεκαετίας 1890. μεταρρυθμίσεις, δημόσια έργα.
Διεύρυνε την εκλογική περιφέρεια από επαρχιακή σε νομαρχιακή και μείωσε στο μισό τον αριθμό των βουλευτών, όρισε αυστηρά κριτήρια επιλογής δημοσίων υπαλλήλων, προχώρησε σε εκκαθάριση του δικαστικού σώματος από κομματικούς, προχώρησε σε αλλαγές στα σώματα ασφαλείας, έφερε ειδικούς από Γαλλία και Αυστρία για την αναδιοργάνωση του στρατού και του στόλου και περιόρισε τη δυνατότητα των στρατιωτικών να εκλέγονται βουλευτές. Στην  εκπαίδευση  αύξησε τον αριθμό των σχολείων και των μαθητών και προχώρησε στον εκσυγχρονισμό του εκπαιδευτικού προγράμματος, νέα βιβλία, τεχνικές σχολές. Επέκταση  σιδηροδρομικού και οδικού δικτύου, ευνοϊκές ρυθμίσεις για βιομηχανική ανάπτυξη. Προσέγγιση του κεφαλαίου των Ελλήνων της διασποράς. Δάνεια από το εξωτερικό. Η οικονομία δεν άντεξε. Δεκέμβριος 1893 πτώχευση, παραίτηση,  φυγή στο εξωτερικό όπου και πέθανε.
Κίνημα στο Γουδί και ο Ελ. Βενιζέλος. Ο στρατιωτικός σύνδεσμος  αμέσως μετά το κίνημα στο Γουδί κάλεσε το Βενιζέλο από την Κρήτη για να προβεί σε διοικητικές και συνταγματικές αλλαγές. Οι συνταγματικές μεταρρυθμίσεις  οδήγησαν στο σύνταγμα του 1911. μείωσε την πλειοψηφία από  το ήμισυ των βουλευτών στο 1/3 για να επισπεύδεται το νομοθετικό έργο της βουλής. Αποκλεισμός των στρατιωτικών εν ενεργεία  από  το βουλευτικό αξίωμα. Το κράτος μπορούσε να απαλλοτριώνει την περιουσία των πολιτών για το συμφέρον του δημοσίου. Μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων. Έφερε Γάλλους για να εκσυγχρονίσουν το στρατό και Άγγλους για να εκσυγχρονίσουν το στόλο.







Εθνικά κινήματα στη Ν. Α Ευρώπη

Για  τους Δυτικούς η λέξη Βαλκάνια ήταν συνώνυμη με την αστάθεια και τις συγκρούσεις με  αφορμή εθνοφυλετικές διαφορές. Ωστόσο θρησκευτικές και εθνικές συγκρούσεις σημάδεψαν και την Δυτική και τη  Κεντρική Ευρώπη ακόμη και τον 20ο αιώνα. Η ελληνική επανάσταση  ήταν πρότυπο για τους υπόλοιπους Βαλκανικούς λαούς.
Σέρβοι :είχαν στην αρχή δεσμούς με  την Αυστρία όμως αργότερα  οι σχέσεις με την Αυστρία έγιναν ανταγωνιστικές. Αντίπαλοι της Σερβίας ήταν βέβαια οι Οθωμανοί Τούρκοι που ήταν κατακτητές αλλά και οι Αυστριακοί γιατί είχαν υπό την εξουσία  τους  τους νοτιοσλάβους που οι Σέρβοι θεωρούσαν ότι είχαν χρέος να ελευθερώσουν.
1878: οι Σέρβοι απέκτησαν την ελευθερία τους από τους Τούρκους. Στη συνέχεια σε αντιπαλότητα με τους Αυστριακούς. Αυτή η εχθρότητα οδήγησε στην κήρυξη του Α΄ παγκοσμίου πολέμου το 1914.
Βούλγαροι : Το 1870  ο σουλτάνος αναγνωρίζει το διαχωρισμό τους από το οικουμενικό πατριαρχείο και τη δημιουργία εξαρχίας της βουλγαρικής εκκλησίας. ρήξη με πατριαρχείο  και εδαφικές διεκδικήσεις. Με τη συνθήκη του Αγίου Στεφάνου οι Βούλγαροι πραγματοποιούν το όνειρό τους τη Μεγάλη Βουλγαρία που περιλαμβάνει την Ελληνική Μακεδονία, τα Σκόπια, τη  Δυτική και την Ανατολική Θράκη. Συνέδριο του Βερολίνου περιορίζει τη Μεγάλη Βουλγαρία. Η ύπαρξη της Μεγάλης Βουλγαρίας προκαλεί  ανησυχία  σε Οθωμανούς, Έλληνες. Τούρκους και Ρουμάνους. Ανταγωνισμός  Ελλήνων και Βουλγάρων για έλεγχο σχολείων και εκκλησιών. Ένοπλες συγκρούσεις αντάρτικων ομάδων. Μακεδονικός  αγώνας 1904-1908. Έλληνες από όλη την Ελλάδα έσπευσαν στο πλευρό των Μακεδόνων. Παύλος
Μελάς, καπετάν Κώτας = Έλληνες ήρωες του Μακεδονικού αγώνα. Το κίνημα των νεότουρκων το 1908 διέκοψε το Μακεδονικό αγώνα. 1912 Έλληνες και Βούλγαροι= σύμμαχοι εναντίον των Τούρκων στον Α΄ Βαλκανικό.
Μολδαβοί και Βλάχοι= Ρουμάνοι: εθνικό κίνημα εναντίον Τούρκων  αλλά και Ελλήνων ηγεμόνων. Κριμαϊκός πόλεμος συνθήκη Παρισίων 1856: η Ρουμανία ανεξάρτητο κράτος υπό Γαλλική κηδεμονία. Από το 1878  η Ρουμανία ανεξάρτητο κράτος.
Αλβανοί: εξισλαμίστηκαν μαζικά το 17ο αιώνα. Αλβανοί λόγιοι σπουδάζουν στην Ιταλία και από αυτούς ξεκινά το εθνικό κίνημα της Αλβανίας. Η Ιταλία αυτοδιορίζεται προστάτιδα των Αλβανών. Το 1913 η Αλβανία ανεξάρτητο κράτος.
Οθωμανοί Τούρκοι: εθνικό κίνημα με στόχο να σταματήσει η απώλεια εδαφών. Αντίδραση στις επεμβάσεις των  Μεγάλων Δυνάμεων και στις προσπάθειες των λαών της Βαλκανικής να σταματήσουν την Τουρκική κυριαρχία στην Ευρώπη. Νεοτουρκικό κίνημα του 1908 μεταρρυθμίσεις για εκτουρκισμό της αυτοκρατορίας. Προσπάθειες για την επίτευξη αυτού του στόχου οι Βαλκανικοί πόλεμοι 1912-1913 και ο Α΄ παγκόσμιος πόλεμος 1914-1918 : εκδίωξη Χριστιανών.










Οι Βαλκανικοί πόλεμοι

Οκτώβριος 1912: Ελλάδα, Βουλγαρία, Σερβία, Μαυροβούνιο εναντίον Οθωμανικής αυτοκρατορίας.  Την αρχή έκανε το Μαυροβούνιο στις 25 Σεπτεμβρίου/ 8 Οκτωβρίου ζήτησε ευνοϊκή ρύθμιση των συνόρων που οι Τούρκοι  δεν αποδέχτηκαν και συγκέντρωσαν στρατό στη Θράκη. Στις 30 Σεπτεμβρίου/ 13 Οκτωβρίου Ελλάδα, Σερβία και Βουλγαρία  ζήτησαν από την Πύλη μεταρρυθμίσεις. Το αίτημα είχε μορφή τελεσίγραφου και η Οθωμανική κυβέρνηση αρνήθηκε.
Ελλάδα,  Μαυροβούνιο, Σερβία,  Βουλγαρία= σύμπραξη εναντίον Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Νίκες συμμάχων, απελευθέρωση μεγάλου τμήματος Ευρωπαϊκής Τουρκίας.
17/ 30 Μαΐου 1913 Συνθήκη ειρήνης του Λονδίνου. Τερματισμός α΄ Βαλκανικού πολέμου. Τα εδάφη στα δυτικά της γραμμής Αίνου – Μηδείας [πλην της Αλβανίας] εκχωρούνται στους συμμάχους. Ο σουλτάνος παραιτήθηκε από τα δικαιώματα του στην Κρήτη. Οι 6 μεγάλες δυνάμεις αναλαμβάνουν να ορίσουν τα σύνορα της Αλβανίας και το μέλλον του Αιγαίου. Ασάφεια για τα εδάφη που κατέκτησαν οι σύμμαχες χώρες στον πόλεμο, καμία νύξη για τα Δωδεκάνησα που ύστερα από τον ιταλοτουρκικό πόλεμο του 1911-1912 κατείχαν οι Ιταλοί.
Μεταξύ των συμμάχων υπήρχαν σημαντικές διαφωνίες. Σερβία – Βουλγαρία στις 28 Φεβρουαρίου / 13 Μαρτίου είχαν υπογράψει συνθήκη και είχαν αφήσει την Ελλάδα έξω από το διακανονισμό για τη διανομή των εδαφών. Θεωρούσαν ότι ο Ελλ, στρατός είχε περιορισμένες δυνατότητες και δε προχωρήσει πέρα από την Ήπειρο. Όμως  η νικηφόρα πορεία του  Ελλ. Στρατού στη Μακεδονία προκάλεσε την ανησυχία της Βουλγαρίας για την τύχη της Θεσσαλονίκης. Ο διάδοχος Κων/νος κινήθηκε εναντίον της Θεσσαλονίκης και στις 27 Οκτωβρίου ο Τούρκος διοικητής την παρέδωσε. Την παράδοση της πόλης από τον Τούρκο διοικητή ζήτησαν λίγο αργότερα και οι Βούλγαροι.
22Φεβρουαρίου/ 7 Μαρτίου οι Τούρκοι παρέδωσαν τα Ιωάννινα στους Έλληνες, την Ανδριανούπολη στους Βούλγαρους, τη Σκόδρα στη Σερβία. Η Βουλγαρία δε δεχόταν να χάσει τα εδάφη που θεωρούσε  ότι της ανήκαν. Προκλήσεις εναντίον Ελλήνων και Σέρβων.  Ελληνοσερβική συμμαχία [18Μαΐου /11 Ιουνίου]. Αμοιβαία εγγύηση ότι θα κρατήσουν οριστικά τις κτήσεις και σε περίπτωση που μία από τις δύο θα δεχόταν επίθεση από τρίτη  χώρα  η άλλη ήταν υποχρεωμένη να βοηθήσει. Είχε 10ετή ισχύ και ήταν μυστική.
Β Βαλκανικός και συνθήκη Βουκουρεστίου
Επεισόδια μεταξύ Βουλγάρων και Σέρβων στη Γευγελή  και μεταξύ Ελλήνων και Βουλγάρων στη Νιγρίτα  οδήγησαν σε εχθροπραξίες . Ήττα Βουλγάρων. Ταυτόχρονα η Ρουμανία από τα βόρεια και η Τουρκία από ανατολικά κατακτούν εδάφη της Βουλγαρίας. Ανακωχή με Ρουμανία όταν ο στρατός της έφτασε στη Σόφια. Οι πληρεξούσιοι Ελλάδας, Σερβίας, Μαυροβουνίου, Βουλγαρίας, Ρουμανίας συνέρχονται στο Βουκουρέστι  28 Ιουλίου /10 Αυγούστου 1913: συνθήκη ειρήνης Βουκουρεστίου. Η Καβάλα στην Ελλάδα. Η Σερβία και η Ρουμανία  θα κρατήσουν τα εδάφη που είχαν κατακτήσει στον πόλεμο κατά της Βουλγαρίας [β΄Βαλκανικός]
Πριν τη συνθήκη  οι πρωθυπουργοί Ελλάδας και Ρουμανίας είχαν αναγνωρίσει αυτονομία στα σχολεία και τις εκκλησίες των Βλάχων της Ηπείρου και της Μακεδονίας, επέτρεπαν να συσταθεί επισκοπή των Βλάχων και η ρουμανική κυβέρνηση να μπορεί να επιχορηγεί αυτά τα ιδρύματα υπό την επίβλεψη της Ελληνικής κυβέρνησης. Αυτή ήταν μια παραχώρηση της Ελλάδας για να εξασφαλιστεί η υποστήριξη της Ρουμανίας στο ζήτημα της Καβάλας, όμως αργότερα προκάλεσε προβλήματα.

Κεφάλαιο Γ
Ο Α παγκόσμιος πόλεμος και οι άμεσες επιπτώσεις του.
 Στην Ευρώπη υπήρχαν δύο αντιμαχόμενα στρατόπεδα. Η τριπλή συμμαχία [Γερμανία, Αυστρία, Ιταλία] και η τριπλή συνεννόηση  [ Βρετανία, Γαλλία, Ρωσία]. Υπήρχε μεγάλη ένταση, γι’ αυτό και ένα δευτερεύον επεισόδιο, η δολοφονία  του πρίγκιπα της Αυστρίας Φραγκίσκου Φερδινάνδου έγινε αφορμή για το ξέσπασμα του πρώτου παγκοσμίου πολέμου. Ο πόλεμος ξεκίνησε από την Ευρώπη όμως εξελίχτηκε σε παγκόσμιο. Κατά τη διάρκεια του καταλύθηκαν θεσμοί και αξίες όπως  η  κοινοβουλευτική δημοκρατία, οι φιλελεύθερες ιδέες και η ελεύθερη οικονομία. Διαλύθηκε η Αυστροουγγαρία και η Οθωμανική αυτοκρατορία. Επίσης συνέπεια του 1ου παγκόσμιου πολέμου ήταν και  η Οκτωβριανή επανάσταση.
Στην Ελλάδα μετά τους Βαλκανικούς πολέμους, ακολούθησε η 1ος  παγκόσμιος πόλεμος, η Μικρασιατική καταστροφή και ο ξεριζωμός των Ελλήνων της Μ. Ασίας και του Πόντου.

Οι ανταγωνισμοί των μεγάλων δυνάμεων.
 Εθνικοί ανταγωνισμοί: οι διπλωματικές προσπάθειες για να αποφευχθεί ο πόλεμος  έπεσαν στο κενό, γιατί  τα κράτη της Ευρώπης είχαν μεταξύ τους  πολλές διαφορές και ανταγωνισμό. Ανάλογα προβλήματα είχαν και οι λαοί των Βαλκανίων.
Συγκρουόμενα συμφέροντα. Οι διακρατικές σχέσεις στην Ευρώπη ήταν προβληματικές, επιπλέον οι μεγάλες δυνάμεις της Ευρώπης είχαν συμφέροντα σε όλο τον κόσμο. Είχαν συνασπιστεί σε δύο αντίπαλα στρατόπεδα, την Τριπλή συμμαχία  και την Τριπλή συνεννόηση.  Κάθε τοπική σύγκρουση σε οποιοδήποτε μέρος του κόσμου γενικευόταν.  Έτσι  οι Ευρωπαϊκές χώρες είχαν φτάσει στα πρόθυρα της γενικευμένης σύρραξης:
Α. 1895 -1900 στην Άπω Ανατολή
Β.  1904-1905    »   »       »
Γ. 1905 Μαρόκο
Δ. 1911     »
Ε. 1908            Ν.Α Ευρώπη.
ΣΤ. 1912-1913        »
Οι Ευρωπαϊκές συμμαχίες και η πολεμική  δυναμική τους
Το 1914 μια σειρά αποφάσεων των διαφέρων κυβερνήσεων οδήγησαν στον πόλεμο. Κάθε χώρα είχε τους λόγους της. Υπήρχαν επίσης διμερείς αμυντικές συμφωνίες που υποχρέωναν τη μια χώρα να ταχτεί στο πλευρό της άλλης.
Καμιά χώρα δεν επιθυμούσε το γενικευμένο πόλεμο, όμως καμιά δε φαινόταν διαλεκτική για να μη φανεί η διαλεκτική στάση ως αδυναμία.  Πρώτη κινητοποιήθηκε η Ρωσία, ακολούθησε η Γερμανία, η Αυστρία, η Γαλλία ( σε απάντηση στη Γερμανική κινητοποίηση) και τέλος η Αγγλία. Η Ιταλία διατήρησε ουδετερότητα, έκανε διαπραγματεύσεις και με τα δύο στρατόπεδα για να κερδίσει καλύτερα ανταλλάγματα βγαίνοντας από τον πόλεμο.






Η διεξαγωγή και η έκβαση του πολέμου.

Το δυτικό μέτωπο. Γερμανία εναντίον Γαλλίας.  Η Γερμανία παραβίασε την ουδετερότητα του Βελγίου για να αναπτυχθεί καλύτερα  ο στρατός της. Το  Βέλγιο  αντιστάθηκε αλλά   ο Γερμανικός στρατός ήταν πολύ μεγαλύτερος. Εισβολή στη Γαλλία, οι Γάλλοι ανέκοψαν την πορεία του Γερμανικού στρατού στον ποταμό Μάρνη. Σταθεροποίηση πολέμου. Πόλεμος των χαρακωμάτων.
Το ανατολικό μέτωπο. Γερμανία και Αυστρία εναντίον Ρωσίας. Ως το 1917 παρά τις απώλειες καμία  εμπόλεμη πλευρά δεν είχε καταφέρει αποφασιστικό πλήγμα στην άλλη.  Χρήση τεχνολογίας. Βελτίωση και ευρεία χρήση πολυβόλου και πυροβόλου όπλου, 1915 δηλητηριώδη αέρια. 1916 άρμα μάχης. Χρησιμοποιούνται επίσης τα παλιότερα όπλα  δηλ. η χειροβομβίδα και το ολμοβόλο. Το αυτοκίνητο χρησιμοποιήθηκε στις μεταφορές. Αεροπλάνο στην αρχή αναγνωριστικό, αργότερα βομβαρδιστικό και καταδιωκτικό. Για πρώτη φορά τα θύματα των όπλων περισσότερα από τα θύματα των επιδημιών.
Ο πόλεμος γίνεται παγκόσμιος. Οι αντίπαλοι προσπαθούσαν να πάρουν με το μέρος τους τις ουδέτερες χώρες. Η Οθωμανική αυτοκρατορία στο πλευρό των κεντρικών δυνάμεων [Νοέμβριος 1914]. 1915  οι χώρες της τριπλής συνεννόησης παίρνουν με το μέρος τους την Ιταλία που αρχικά ανήκε στην τριπλή συμμαχία και  στον πόλεμο ήθελε αρχικά να μείνει ουδέτερη. Η  Βουλγαρία με τις κεντρικές δυνάμεις. Η Ελλάδα με το μέρος της τριπλής συνεννόησης το 1917 . Διχασμός.
Στη θάλασσα χρήση υποβρυχίων, ζημιές στην εμπορική ναυτιλία και εμπολέμων και ουδέτερων χωρών.  Οι ΗΠΑ βγαίνουν στον πόλεμο για να απαντήσουν στις επιθέσεις των γερμανικών υποβρυχίων στα αμερικανικά πλοία. Ρωσική επανάσταση.
Αποτυχία της Γερμανικής επίθεσης στο δυτικό μέτωπο. Το μέτωπο κινείται προς τα ανατολικά.
Το μακεδονικό μέτωπο και το τέλος του πολέμου   1918 συνθηκολόγηση για Βουλγαρία, Τουρκία, Αυστρία . 11 Νοεμβρίου  υπογραφή ανακωχής και από τη Γερμανία.
Οι συνέπειες του πολέμου  : Μεγάλες απώλειες νεκροί στρατιώτες και άμαχοι, πολλοί τραυματίες. Υπονομεύτηκαν θεσμοί, αξίες όπως η κοινοβουλευτική δημοκρατία, η ελεύθερη οικονομία, επιβολή κρατικού παρεμβατισμού στην οικονομία και  παρέμβαση στρατιωτικών στην πολιτική. Αναθεώρηση αρχών που ρύθμιζαν τις διεθνείς σχέσεις. Δήλωση Γουίλσον για την αυτοδιάθεση των λαών [ 14 σημεία] επιτάχυνση της διάλυσης της Αυστροουγγαρίας και της  Οθωμανικής αυτοκρατορίας.
Το κόστος του πολέμου τεράστιο. Οι διακρατικές σχέσεις περιπλέχτηκαν. Οι σύμμαχοι είχαν δώσει συγκρουόμενες υποσχέσεις σε Άραβες και Εβραίους. Η Βρετανία και η Γαλλία υποστήριζαν την επανάσταση των Αράβων όμως η Αγγλία είχε αναλάβει το 1917 να προωθήσει την ίδρυση Εβραϊκού κράτους










Η Ελλάδα στον Α παγκόσμιο πόλεμο
Οι εκκρεμότητες της Συνθήκης του Βουκουρεστίου. Ζήτημα ελληνοαλβανικών συνόρων και  νήσων Ανατολικού Αιγαίου. Με το Πρωτόκολλο της  Φλωρεντίας 4/ 17 Δεκεμβρίου 1913 οι περιοχές της Χιμάρας, του Αργυροκάστρου και της Κορυτσάς στην Αλβανία, αν και ο πληθυσμός τους ήταν Ελληνικός. Δε λύθηκε το ζήτημα των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου.
Η στάση της Ελλάδας κατά την κήρυξη του πολέμου και η διαφωνία Κωνσταντίνου- Βενιζέλου. Η Ελληνική κυβέρνηση είχε πρόθεση να βοηθήσει τη Σερβία αν δεχόταν επίθεση από τη Βουλγαρία, όμως ο πόλεμος γενικεύτηκε και ο Βενιζέλος πίστευε  πως η Ελλάδα έπρεπε να βγει στον πόλεμο στο πλευρό της Γαλλίας και της Αγγλίας. Όμως ο υπουργός εξωτερικών Γεώργιος Στρέιτ, ο βασιλιάς Κωνσταντίνος και το Γενικό Επιτελείο έκριναν πως η χώρα έπρεπε να παραμείνει ουδέτερη πολιτική κρίση, παραίτηση κυβέρνησης Βενιζέλου που όμως ο βασιλιάς δεν έκανε δεκτή.
Φεβρουάριος 1915 η Αγγλία  ζητά τη συμμετοχή της Ελλάδας στην επιχείρηση κατά των Στενών με αντάλλαγμα εδάφη στα μικρασιατικά παράλια. Ο Βενιζέλος αποφάσισε την έξοδο της Ελλάδας στον πόλεμο, στο πλευρό της τριπλής συνεννόησης. Διαφωνία Κωνσταντίνου- παραίτηση Βενιζέλου.
Εθνικός διχασμός. Εκλογές 1915 νίκη Βενιζέλου. Η άρνηση του βασιλιά να επιτρέψει στον εκλεγμένο πρωθυπουργό να εφαρμόσει την πολιτική του= συνταγματική  εκτροπή. Δεκέμβριος 1915: εκλογές απέχει το  κόμμα του Βενιζέλου . ρήγμα στην πολιτική ζωή. Ο Βενιζέλος κατήγγειλε το βασιλιά ότι παραβίασε το σύνταγμα. Ως την εκθρόνιση του Κωνσταντίνου το 1917  κυβερνούν τη χώρα ο βασιλιάς,  και οι σύμβουλοί του.  Βενιζέλος: επανάσταση.Θεσσαλονίκη και σύσταση Επιτροπής Εθνικής Άμυνας. Ανησυχία για πιθανή Βουλγαρική εισβολή στη Μακεδονία. Μάϊος 1916 οι Βούλγαροι καταλαμβάνουν το οχυρό Ρούπελ. Ο Βενιζέλος κατηγορεί το βασιλιά  και την κυβέρνηση του ότι δεν μπορεί να προστατέψει τη χώρα.  Η Αγγλία και η Γαλλία επιβάλουν μερικό αποκλεισμό των Ελληνικών παραλίων και απαιτούν  να αντικατασταθεί η φιλοβασιλική κυβέρνηση, να αποστρατευτούν οι ένοπλες δυνάμεις της χώρας, να διαλυθεί η βουλή και να γίνουν νέες εκλογές. Οι Γερμανοί προσπαθούν να υπονομεύσουν το κύρος του Βενιζέλου και  εξαιτίας της αποστράτευσης δημιουργούνται σύνδεσμοί επίστρατων αντιβενιζελικών.  Βασιλικοί ‘επίστρατοι’- Βενιζελικοί ‘Αμυνίτες’.
Βασιλικοί, Παλαιά Ελλάδα – πρωτεύουσα  Αθήνα
Βενιζελικοί , Νέες χώρες- πρωτεύουσα Θεσσαλονίκη.
Καλοκαίρι 1916: οι Βούλγαροι εισβάλλουν στην Ανατολική Μακεδονία, διωγμός εναντίον Ελλήνων.
Το κίνημα της   εθνικής άμυνας και τα Νοεμβριανά. 16/29 Αυγούστου: κίνημα Εθνικής άμυνας στη Θεσσαλονίκη. Ο Βενιζέλος στην αρχή διστάζει να αναλάβει την ηγεσία του κινήματος αλλά υπό την πίεση των περιστάσεων και προκειμένου να αντιμετωπιστεί η Βουλγαρική απειλή ανέλαβε την ηγεσία του και οδήγησε  την Ελλάδα στον πόλεμο στο πλευρό της τριπλής Συνεννόησης. Οι σύμμαχοι της Συνεννόησης διαφωνούσαν και ο βασιλιάς εκμεταλλευόμενος την κατάσταση δεν έκανε όσα είχε υποσχεθεί. Αποτέλεσμα αυτής της στάσης ήταν τα Νοεμβριανά του 1916: αιματηρές συγκρούσεις μεταξύ φιλοβασιλικών και Γάλλων που ήρθαν να παραλάβουν το στρατιωτικό υλικό που είχε υποσχεθεί  η κυβέρνηση να παραδώσει.
Αποτέλεσμα των επεισοδίων  η εκθρόνιση του Κωνσταντίνου.
Η εκθρόνιση του Κωνσταντίνου και η είσοδος της Ελλάδας στον πόλεμο.
29 Μαΐου/ 11 Ιουνίου τελεσίγραφο Ευρωπαϊκών δυνάμεων όπου απαιτείται η παραίτηση του Κωνσταντίνου. Ο βασιλιάς έφυγε χωρίς να παραιτηθεί από τα δικαιώματα του. 30 Μαΐου/12 Ιουνίου ο γιος του Αλέξανδρος αναγορεύτηκε βασιλιάς.  Άρση ναυτικού αποκλεισμού. Νέα κυβέρνηση Βενιζέλου. Πόλεμος εναντίον Γερμανίας και συμμάχων της. Σημαντικές νίκες  του στρατού παρά την πολιτική κρίση. Η συμμετοχή της χώρας στον πόλεμο της έδωσε το δικαίωμα να λάβει μέρος στις διαπραγματεύσεις για τη ρύθμιση διαφόρων θεμάτων.



























Το συνέδριο ειρήνης των Παρισίων [1919-1920]

 Πρωτεργάτες του συνεδρίου ήταν ο πρωθυπουργός της Γαλλίας Κλεμανσώ, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ουίλσον και ο πρωθυπουργός της Αγγλίας Τζων Λορντ. Οι νικήτριες δυνάμεις επιθυμούσαν :α] να ρυθμίσουν το γερμανικό ζήτημα έτσι ώστε η Γερμανία να εξακολουθήσει να είναι σε μειονεκτική θέση και να χαραχτούν νέα σύνορα στην κεντρική, την ανατολική Ευρώπη και την Εγγύς Ανατολή με γνώμονα τις εθνότητες.
Συνθήκη Βερσαλλιών  28 Ιουνίου 1919 Γερμανία – νικήτριες δυνάμεις. Η  Γερμανία  έχασε την Αλσατία και τη Λορραίνη  που πέρασε στη Γαλλία, μικρότερες περιοχές προσαρτήθηκαν στο Βέλγιο και στην Πολωνία. Η Γερμανία έχασε όλες τις αποικίες. Η ανατολική  όχθη  του Ρήνου σε βάθος 50 χιλιομέτρων αποστρατικοποιήθηκε και καταλήφθηκε από τους συμμάχους. Η Γερμανία υποχρεώθηκε να καταβάλλει υπέρογκες πολεμικές αποζημιώσεις.
Οι συνθήκες ειρήνης με τις άλλες ηττημένες δυνάμεις.
Συνθήκη  Σαιν Ζερμαίν  με την Αυστρία 10 Σεπτεμβρίου 1919
Συνθήκη Νεϊγύ με τη Βουλγαρία  27 Νοεμβρίου 1919
Συνθήκη  Σεβρών με την Οθωμανική αυτοκρατορία  28 Ιουλίου/10 Αυγούστου 1920
Συνθήκη Τριανόν. Με την Ουγγαρία 4 Ιουνίου 1920.
 Με τη συνθήκη Νεϊγύ κατοχυρώθηκε η Ελληνική κυριαρχία στα εδαφη ανάμεσα στον Έβρο και το Νέστο, σε χωριστή σύμβαση προβλέπεται η εθελούσια μετανάστευση Ελλήνων και Βουλγάρων έτσι ώστε οι δύο χώρες να απαλλαγούν από τις μειονότητες για να εκλείψουν μελλοντικές εδαφικές διεκδικήσεις. Με τη συνθήκη των Σεβρών παραχωρήθηκε στην Ελλάδα η δυτική και η ανατολική Θράκη, η Ελλάδα κυριαρχεί στα νησιά του Αιγαίου  εκτός από τα Δωδεκάνησα και ανατέθηκε στην Ελλάδα η προσωρινή διοίκηση της περιοχής Σμύρνης.  Κωνσταντινούπολη και Στενά= ουδέτερη ζώνη υπό συμμαχική επίβλεψη.
Οι συνέπειες των συνθηκών ειρήνης του Α παγκοσμίου πολέμου. Δημιουργήθηκαν πολλές μειονότητες σε πολλές χώρες, η κατάσταση αυτή οδήγησε σε προστριβές και συγκρούσεις ειδικά από τη στιγμή που οι ηττημένες δυνάμεις  ανακτούν τις δυνάμεις του και να ξεφεύγουν από τον έλεγχο της Αγγλίας και της Γαλλίας. Δυσαρεστημένες χώρες ήταν  η Γερμανία, η Ιταλία, η Ουγγαρία, η Βουλγαρία και επιθυμούσαν αλλαγές στο εδαφικό καθεστώς.
Η Γερμανία βγήκε από τον Α΄ παγκόσμιο πόλεμο ταπεινωμένη, γεγονός που ευνόησε την ανάπτυξη εθνικιστικών κινημάτων  που υπονόμευσαν τη Γερμανική Δημοκρατία της Βαϊμάρης και οδήγησαν τελικά στον Β παγκόσμιο πόλεμο.
Οθωμανική αυτοκρατορία: Η απώλεια πολλών  εδαφών  σε συνδυασμό  με την ταπεινωτική αντιμετώπιση της  από τους συμμάχους ευνόησε την ανάπτυξη του εθνικιστικού κινήματος με ηγέτη τον Μουσταφά Κεμάλ. Οργάνωσε την  Τουρκία σε εθνικό κράτος, οργάνωσε στρατό και αμφισβήτησε την ελληνική κυριαρχία στην περιοχή της Σμύρνης.
Συνθήκη ειρήνης της Λωζάννης. 24 Ιουνίου 1923 Τουρκία- Σύμμαχοι. Η Τουρκία ανέκτησε την περιοχή της Σμύρνης και την ανατολική Θράκη, αναγνωρίστηκε η κυριαρχία της Ιταλίας στα Δωδεκάνησα και ορίστηκαν τα σύνορα.







Ο Μικρασιατικός πόλεμος
Οι Ελληνικές διεκδικήσεις μετά τον Α παγκόσμιο πόλεμο  στο συνέδριο ειρήνης στο Παρίσι η Ελλάδα είχε την υποστήριξη μόνο της Γαλλίας και της Αγγλίας γιατί τα συμφέροντα των χωρών αυτών ήταν κοινά  με τα Ελληνικά.  Στάση Ιταλίας και ΗΠΑ αρνητική. Η απουσία της Ρωσίας από το συνέδριο λόγω εσωτερικών προβλημάτων ευνοεί τις ελληνικές διεκδικήσεις. Επιτυχείς διπλωματικοί χειρισμοί Βενιζέλου. Η Ελλάδα διεκδικούσε: τη Β. Ήπειρο, τη Θράκη,  τα δυτικά παράλια της Μ. Ασίας και τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου πλην Δωδεκανήσων. Για να ενισχυθεί η διπλωματική θέση της χώρας τρεις μεραρχίες του ελληνικού στρατού  συμμετείχαν στον πόλεμο κατά των Μπολσεβίκων. Οι Μπολσεβίκοι σε αντίποινα για την Ελληνική συμμετοχή στράφηκαν εναντίον των ελληνικών κοινοτήτων της Ν.Ρωσίας.  Οι περισσότεροι  έγιναν πρόσφυγες στην Ελλάδα και  στον Πόντο.
Η κίνηση για την ανεξαρτησία του Πόντου   οργανώσεις των Ελλήνων το Πόντου προωθούν το αίτημα για ίδρυση Ποντιακού ή Ποντιοαρμενικού κράτους. Ο Βενιζέλος έκρινε πως το αίτημα δεν έπρεπε να υποβληθεί στο συνέδριο του Παρισιού γιατί θεωρούσε πως ήταν ανέφικτο και πως θα ζημίωνε τα ελληνικά συμφέροντα. Θεωρούσε πως  οι Έλληνες του Πόντου έπρεπε να ευνοήσουν την ίδρυση ενός αρμενικού κράτους. Ο πληθυσμός των Ελλήνων του Πόντου είχε αυξηθεί ύστερα από την άφιξη στην περιοχή προσφύγων Ποντίων από τη Ν. Ρωσία και γι’ αυτό επέμεναν στη δημιουργία ποντιακού κράτους. Μητροπολίτης Χρύσανθος δεχόταν την ίδρυση ενός Ποντιοαρμανικού κράτους. Ιανουάριος 1920 δημιουργία Ποντοαρμενικής Ομοσπονδίας όμως οι σύμμαχοι δεν την προστάτεψαν, δεν είχε οργανωμένο στρατό και έπεσε θύμα του κινήματος  του Κεμάλ.
Η συμμαχική εντολή για την απόβαση στη Σμύρνη και η έκβαση του πολέμου.
Οι σύμμαχοι δίνουν στην Ελλάδα την εντολή να καταλάβει τη Σμύρνη και το βιλαέτι του Αϊδινίου. Ύστερα από 5 χρόνια οι κάτοικοι με δημοψήφισμα θα αποφάσιζαν για την τύχη της περιοχής. Η ήττα της Ελλάδας στον Μικρασιατικό πόλεμο οδήγησε στη συνθήκη της Λωζάννης το 1923. Αύγουστος 1922 : διάσπαση μικρασιατικού μετώπου από τα τουρκικά στρατεύματα, υποχώρηση ελληνικού στρατού, πυρπόληση της Σμύρνης, διωγμός Ελλήνων Μικράς Ασίας, Πόντου και Ανατολικής Θράκης εσωτερική κρίση στην Ελλάδα. Σεπτέμβριος 1922 κίνημα αξιωματικών του στρατού με ηγέτη τον Νικόλαο Πλαστήρα. Ο βασιλιάς Κωνσταντίνος υποχρεώνεται να αποχωρήσει, δίκη των 6 για εσχάτη προδοσία, εκτέλεση τους το Νοέμβριο του ίδιου χρόνου.  30  Ιανουαρίου / 12 Φεβρουαρίου συμφωνήθηκε η υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμών μεταξύ Ελλήνων Ορθόδοξων Χριστιανών της Τουρκίας και των μουσουλμάνων της Ελλάδας. Εξαιρέθηκαν οι μουσουλμάνοι της Δ. Θράκης και οι Έλληνες της  Κωνσταντινούπολης της Ίμβρου και της Τενέδου. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο παραμένει στην Κωνσταντινούπολη.
Συμπεράσματα: η συνθήκη της Λωζάννης ταπεινωτική για την Ελλάδα όμως αντανακλά τη νέα κατάσταση, έτσι όπως είχε διαμορφωθεί από το 1920.  Η Ελλάδα ήταν μια χώρα νικημένη στρατιωτικά , στην πολιτική ζωή διχασμένη με οικονομικά προβλήματα, εξωτερικές απειλές και αναγκασμένη να αντιμετωπίσει το οξύ πρόβλημα των προσφύγων.







Η ρωσική επανάσταση
Η  έκρηξη και η πρώτη φάση της επανάστασης. Αρχές του 1917: εσωτερικά προβλήματα οδηγούν στην πτώση της μοναρχίας. Την εξουσία αναλαμβάνει προσωρινή κυβέρνηση με επικεφαλής τον Αλέξανδρο Κερένσκυ. Δυαδικό σύστημα διακυβέρνησης: από τη μια η προσωρινή κυβέρνηση που εκπροσωπούσε τους φιλελεύθερους αστούς , όμως δεν είχε δύναμη και από την άλλη οι συνελεύσεις των εργατών και των στρατιωτών που  αμφισβητούσαν την κυβέρνηση. Για να εκτονωθεί η κρίση η κυβέρνηση προωθεί μεταρρυθμίσεις, όμως επέμενε στη συνέχιση του πολέμου και διακήρυττε ότι η Ρωσία είναι ενιαία και αδιαίρετη και αρνιόταν παραχωρήσεις στις εθνότητες. Αυτή η άρνηση προωθούσε και τη θέση των μπολσεβίκων που απαιτούσαν την κατάπαυση των εχθροπραξιών, την ελευθερία των εθνοτήτων, την κρατικοποίηση της γης, των τραπεζών και των επιχειρήσεων και τον έλεγχο της βιομηχανικής παραγωγής από τους εργάτες.
Η Οκτωβριανή επανάσταση και η εγκαθίδρυση του κομμουνιστικού καθεστώτος. Νοέμβριος 1917 βίαιη ανατροπή της κυβέρνησης από τους μπολσεβίκους που κατέλαβαν την εξουσία. Θεώρησαν άκυρες τις συνθήκες που είχε υπογράψει ως τότε η Ρωσία και προτάθηκε ανακωχή. Όμως στο ζήτημα του πολέμου δεν υπήρχε ομοφωνία. Ο Λένιν  υποστήριζε την ειρήνη, ο Μπουχάριν τη συνέχιση του πολέμου, ο Τρότσκυ  υποστήριζε τη διακοπή του πολέμου.
Χειμώνας 1917-1918  προέλαση Γερμανών στη Ρωσία  συνθήκη Μπρεστ-Λιτόφσκ: η Ρωσία παραδίδει στη  Γερμανία  την Πολωνία, την Ουκρανία, τη Λιθουανία  και τις επαρχίες της Βαλτικής.  Αφήνει στην Οθωμανική αυτοκρατορία την περιοχή του Καυκάσου.  Η πρωτεύουσα μεταφέρθηκε από την Πετρούπολη στη Μόσχα.
  Η ηγέτες της επανάστασης είχαν υποσχεθεί διανομή της γης και αυτοδιάθεση των λαών της  χώρας χωρίς όμως να έχει πρόθεση να διαμελιστεί η χώρα. Αντιδράσεις  σκλήρυνση της στάσης του καθεστώτος.  Ο Λένιν προκειμένου να εξουδετερώσει τους κινδύνους που απειλούσαν την επανάσταση κατάργησε τα άλλα πολιτικά κόμματα εκτός από το Κομμουνιστικό  το οποίο τέθηκε υπό την ηγεσία την κηδεμονία της κομμουνιστικής επαναστατικής ηγεσίας.
Η ίδρυση της Τρίτης Διεθνούς. Μάρτιος 1919 στόχος: η  διεθνής επανάσταση εναντίον του καπιταλισμού   και η στήριξη του κομμουνιστικού καθεστώτος στη Ρωσία. Ιανουάριος 1919 επαναστατικό κομμουνιστικό κίνημα Σπαρτακιστών στη Γερμανία και την άνοιξη του ίδιου χρόνου επαναστατικό κομμουνιστικό κίνημα του Μπέλα Κουν στην Ουγγαρία. Όταν η εξουσία στη Σοβιετική ένωση πέρασε από το Λένιν στο Στάλιν η κομμουνιστική Διεθνής άλλαξε μορφή και επιδιώξεις.  Οι κινήσεις των μελών- κομμάτων  είχαν στόχο να προκαλέσουν αποσταθεροποιητικές καταστάσεις σε καπιταλιστικές χώρες.1943. η Σοβιετική ένωση ως απόδειξη καλής θέλησης προς τους συμμάχους της διέλυσε την Τρίτη Διεθνή.
Η ίδρυση και η οργάνωση της ΕΣΣΔ. Ιδρύθηκε το 1922  και περιελάμβανε 4 δημοκρατίες: τη Ρωσία, την Ουκρανία, τη Λευκορωσία και την Υπερκαυκασία. Σύμφωνα με το σύνταγμα του 1924 οι χώρες μέλη της Σοβ. Ένωσης ήταν αυτόνομες αλλά ανήκαν σε μια ομοσπονδία. Αν κάποια χώρα έκρινε πως η παραμονή της στην ένωση δεν την εξυπηρετούσε μπορούσε να αποσχιστεί. Αυτή η αρχή της οικειοθελούς αποδέσμευσης δεν εφαρμόστηκε ποτέ. Κάθε  εθνότητα μπορούσε να καλλιεργεί τα πολιτιστικά της χαρακτηριστικά, έτσι αναπτύχθηκε η εθνική υπερηφάνεια του κάθε λαού. Κάθε εθνότητα είχε το δικαίωμα, θεωρητικά. να συμμετέχει επί ίσοις όροις στη διακυβέρνηση. Όμως η εξουσία ασκούνταν από το κομμουνιστικό κόμμα που ελεγχόταν από τους Ρώσους.



Κεφάλαιο Δ
Η Ευρώπη και ο κόσμος κατά τη διάρκεια του μεσοπολέμου.

Δεκαετία του ’20 επικρατούσε κλίμα αισιοδοξίας. Δεκαετία του ’30 πολιτική οικονομική και κοινωνική κρίση.1920 σύσταση της ΚΤΕ ο πρώτος παγκόσμιος οργανισμός με σκοπό την παγίωση της ειρήνης. Ανεπιτυχής προσπάθεια. Η παγκόσμια οικονομική κρίση του 1929 κάνει πιο έντονα τα πολιτικά και κοινωνικά προβλήματα στην Ευρώπη. Η Ελλάδα διανύει περίοδο πολιτικής κρίσης, πολιτική αστάθεια. Αβασίλευτη δημοκρατία. 1928 -1932 Βενιζέλος : εσωτερική σταθερότητα και επιτυχής εξωτερική πολιτική. Όμως η διεθνής οικονομική κρίση πλήττει την Ελλάδα πολιτική αστάθεια και κοινωνική αναταραχή. 1935 : επαναφορά βασιλευόμενης δημοκρατίας. 1936: δικτατορία της 4ης Αυγούστου.

Η δεκαετία 1920- 1930
Η οργάνωση της ειρήνης . φροντίδα για διατήρηση της ειρήνης . ωστόσο το καθεστώς που προσδιόριζε τις  σχέσεις μεταξύ των κρατών προέτασσε  το εθνικό συμφέρον έναντι του γενικού. Αρχικά πίστευαν ότι οι δύο αυτές απόψεις μπορούσαν να συνυπάρξουν. Γερμανία  με καγκελάριο το Γουστάβο Στρέζεμαν 1925 στο Λοκάρνο  συμφώνησε με Γαλλία, Βέλγιο, Αγγλία και Ιταλία για τη διατήρηση του εδαφικού καθεστώτος που είχε οριστεί με τη συνθήκη των Βερσαλλιών. Σύμφωνο Μπριάν – Κέλογκ : ο πόλεμος κηρύσσεται «εκτός νόμου». 1929 Αριστείδης Μπριάν, υπουργός εξωτερικών της Γαλλίας προτείνει την ένωση της Ευρώπης σε ένα διακρατικό σχήμα.
Η οικονομική και κοινωνική συγκυρία. Η οικονομική και κοινωνική κατάσταση επηρέαζε τις διακρατικές σχέσεις. Δεκαετία του 1920: οικονομική ανάκαμψη, αύξηση βιομηχανικής παραγωγής. Όμως υπήρχαν προβλήματα α)η νομισματική ρευστότητα στην κεντρική και ανατολική Ευρώπη β) οι πιέσεις για  αποπληρωμή των χρεών και των αποζημιώσεων από τους ηττημένους τους Α παγκοσμίου πολέμου γ) η δυσκολία να βρεθούν αγορές για τη διάθεση των βιομηχανικών προϊόντων  και δ) η δυσπραγία των αγροτών εξαιτίας των μειωμένων τιμών των αγροτιών προϊόντων. Πάντως υπήρχε η πίστη η πίστη ότι αυτά τα προβλήματα μπορούσαν να λυθούν με δημοκρατικό τρόπο.
Οι προκλήσεις κατά της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας και του κοινοβουλευτισμού. Αυταρχικά καθεστώτα σε ΕΣΣΔ και Ιταλία. ΕΣΣΔ : μετά το θάνατο του Λένιν ο Στάλιν επιχειρεί την οικοδόμηση του σοσιαλισμού. Κρατικοποίηση της καλλιεργήσιμης γης, επιτάχυνση εκβιομηχάνισης . το κράτος ελέγχει πλήρως την οικονομία.  Ιταλία Μπενίτο Μουσολίνι εμπνευστής της φασιστικής ιδεολογίας. Εθνικιστική έξαρση . κηρύγματα υπέρ κοινωνικής ισότητας. Ταύτιση κόμματος- κράτους  κατάλυση δημοκρατίας, αυταρχισμός.






Εσωτερικές εξελίξεις στην Ελλάδα (1923-1930)

Προς την πολιτική σταθεροποίηση. Μετά τη συνθήκη της Λωζάννης κρίση στην πολιτική ζωή. 25 Μαρτίου 1924: ανακήρυξη αβασίλευτης δημοκρατίας αντιδράσεις από φιλοβασιλικούς. Αστάθεια βραχύβια  δικτατορία Θεόδωρου Πάγκαλου. Οικουμενική κυβέρνηση υπό τον Αλέξανδρο Ζαΐμη 1927 ψηφίστηκε το νέο Σύνταγμα της Ελλάδας. Αύγουστος 1928 εκλογές, νίκη  φιλελευθέρων, επάνοδος Βενιζέλου-πολιτική ομαλότητα, σταθεροποίηση της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας.
Οικονομική και κοινωνική πρόοδος. Τέλη δεκαετίας του  ’20 βελτίωση οικονομίας:  σταθερό νόμισμα, έργα υποδομής, άνθιση του εμπορίου, ενίσχυση βιομηχανίας, αύξηση καλλιεργήσιμων γαιών, αποξηράνσεις. Με τη βοήθεια της ΚΤΕ  μέτρα για τα κοινωνικά προβλήματα  που προέκυψαν μετά την άφιξη των προσφύγων. Αγροτική μεταρρύθμιση. Όμως η Ελλάδα είναι χρεωμένη στο εξωτερικό γεγονός που την κάνει εξαρτώμενη από τη διεθνή πολιτική και οικονομική συγκυρία.
Η διεθνής θέση της Ελλάδας. Μετά τη συνθήκη της Λωζάννης,  η Ελλάδα εγκαταλείπει την πολιτική των εδαφικών διεκδικήσεων [ακόμα και για περιοχές με έντονο το ελληνικό στοιχείο] για  να μη διαταραχτούν οι σχέσεις με την Ιταλία και την Αγγλία. όμως  οι σχέσεις της Ελλάδας με τα γειτονικά κράτη δεν εξομαλύνονται. Αυτό επιτυγχάνεται μετά το 1928 –επάνοδος Βενιζέλου. 1928- 1932: υπογράφονται διμερείς συμφωνίες με Ιταλία. Γιουγκοσλαβία και Τουρκία, αποκαθίστανται οι σχέσεις με Γαλλία και Αγγλία. υποστήριξη Ελλάδας στο σχέδιο του Μπριάν για Ευρωπαϊκή ενοποίηση. Έτσι η Ελλάδα ενισχύει το κύρος της στο διπλωματικό πεδίο.






Η διεθνής οικονομική κρίση και οι συνέπειες της.

Η εκδήλωση και οι συνέπειες της κρίσης. Η οικονομική κρίση των ετών 1929- 1932 προήλθε από την πτώση τιμών στο χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης.  απόσυρση αμερικάνικων κεφαλαίων από την Ευρώπη και κυρίως από τη Γερμανία. Νομισματική υποτίμηση. Ανεργία.  αυστηρή κριτική προς το δημοκρατικό πολίτευμα.
Γερμανία  εκλογές 1928, το Εθνικοσοσιαλιστικό κόμμα του Αδόλφου Χίτλερ 2,6 % των ψήφων.  Εκλογές 1933, 44% των ψήφων= επακόλουθο της οικονομικής  κρίσης.
Βία κατά των αντιφρονούντων, στην αρχή η μετριοπαθής αντιπολίτευση δεν αντιδρούσε, όσο στόχος ήταν ο κομμουνισμός. Το 1934  δημοψήφισμα κατάργηση της δημοκρατίας, αναγορέυτηκε πρόεδρος του Ράιχ. Συγκεντρωτισμός,  μισαλλοδοξία. Ο ναζισμός  επικράτησε γιατί η προπαγάνδα του νέου καθεστώτος ήταν αποτελεσματική, τα οικονομικά προβλήματα αντιμετωπίστηκαν με επιτυχία, η ανεργία μειώθηκε και κάθε αντίδραση καταστέλλονταν βίαια.
« Ο αγών μου» σύγγραμμα του Χίτλερ ‘ οι Άρειοι λαοί έπρεπε να ενωθούν  και να επεκτείνουν την κυριαρχία τους  για να εξασφαλίσουν τον απαραίτητο χώρο για την επιβίωσή τους. [ θεωρία περί ζωτικού χώρου] .
Η κατάρρευση της ΚΤΕ  το 1931 αδυνατεί να αποτρέψει την κατάληψη της Μαντζουρίας που μεταβλήθηκε σε προτεκτοράτο της Ιαπωνίας. Ματαίωση των σχεδίων για γενικό αφοπλισμό, υποβάθμιση της ΚΤΕ. εισβολή της Ιταλίας στην Αιθιοπία χωρίς να επιβληθούν κυρώσεις, αποχώρηση Ιαπωνίας από την ΚΤΕ και αργότερα της Γερμανίας  όλα αυτά τα γεγονότα προμηνύουν τον Β΄παγκόσμιο πόλεμο.



Η Ελλάδα στην κρίσιμη δεκαετία 1930-1940

Η πολιτική αστάθεια και η εγκαθίδρυση της δικτατορίας. Η διεθνής οικονομική κρίση εμπόδιο στο έργο του Βενιζέλου. 5 Μαρτίου 1933 εκλογές. Λαϊκό κόμμα. Κυβέρνηση Παναγή Τσαλδάρη. Χαρακτηριστικό της περιόδου η πολιτική πόλωση. Ενδεικτικά  του αρνητικού κλίματος ήταν :το στρατιωτικό κίνημα της 6ης Μαρτίου 1933 από φιλοβενιζελικούς, το στρατιωτικό κίνημα της 1ης Μαρτίου ’35 από φιλοβενιζελικούς  [ απέτυχαν] και η απόπειρα δολοφονίας του Βενιζέλου στις 6 Ιουνίου 1933.
Στο ίδιο κλίμα και  το πραξικόπημα των αντιβενιζελικών Οκτώβριος 1935 -αντικατάσταση συντάγματος του 1927 από το σύνταγμα του 1911, επαναφορά βασιλευομένης δημοκρατίας. Επάνοδος βασιλιά, ο Βενιζέλος εξορίστηκε στο Παρίσι όπου και πέθανε το Μάρτιο του 1936. Ιανουάριος 1936 εκλογές το Λαϊκό κόμμα και το κόμμα των Φιλελευθέρων ισοψηφούν,  αρνούνται να συνεργαστούν  δικτατορίας 4ης Αυγούστου. Ι. Μεταξάς. Η κοινή γνώμη αντίθετη όμως παρόμοια καθεστώτα έχουν επικρατήσει στην Ευρώπη, δεν υπάρχουν στο εσωτερικό δυνατότητες αντίδρασης  και οι σημαντικότεροι πολιτικοί ηγέτες της εποχής έχουν πεθάνει.
Ο  αντίκτυπος της διεθνούς κρίσης στην κοινωνία και την οικονομία. Οικονομία : η χώρα υπερχρεωμένη στο εξωτερικό. Αύξηση φορολογίας, έκτακτα μέτρα παρόλα αυτά η Ελλάδα οδηγείται στην πτώχευση του 1932. Νομισματική  υποτίμηση, μείωση της αγοραστικής δύναμης των καταναλωτών. Ο Μεταξάς προκειμένου να αμβλύνει την κοινωνική αντίδραση παίρνει μέτρα  στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης.1937: σύσταση του  ΙΚΑ.
Η θέση της χώρας στο διεθνές πλαίσιο της εποχής. Κατάρρευση της ισορροπίας που είχε πετύχει ο Βενιζέλος. 9 Φεβρουαρίου 1934 υπογράφεται το τετραμερές σύμφωνο Γιουγκοσλαβία, Ρουμανία, Τουρκία και Ελλάδα για να κατοχυρώσουν την εδαφική τους ακεραιότητα  απέναντι στη Βουλγαρία.  Έτσι η χώρα εντασσόταν στο μέτωπο που είχε δημιουργηθεί υπό την ηγεσία της Γαλλίας  για τη διατήρηση των συνθηκών της ειρήνης. Όταν ο Μεταξάς ανέλαβε την εξουσία δίλημμα της χώρας για τον διπλωματικό της προσανατολισμό. Παρόλο που η  ελληνική κυβέρνηση  επιθυμεί την ουδετερότητα  η στάση της απέναντι στην Αγγλία φιλική. Υπήρχε η πεποίθηση ότι αυτή η επιλογή εξυπηρετούσε καλύτερα τα εθνικά συμφέροντα, ο Γεώργιος Β ήταν  αγγλόφιλος. Έτσι η Ελλάδα είναι η μόνη Ανατολικοευρωπαϊκή χώρα που δεν έχει σχέσεις εξάρτησης από τη Γερμανία


 Ο υπόλοιπος κόσμος

Τα κέντρα ισχύος στη διεθνή ζωή.  Ως το Β παγκόσμιο πόλεμο κέντρο των διεθνών εξελίξεων  ήταν η Ευρώπη. Τα χρόνια του μεσοπολέμου σημαντικό μέρος του πλανήτη ήταν υπό αποικιακό καθεστώς, ενισχύθηκε η δύναμη των ΗΠΑ στο δυτικό ημισφαίριο και  της Ιαπωνίας στην Ανατολή.
Τριγμοί στο αποικιακό πεδίο. Αγγλία πρώτη αποικιοκρατική δύναμη, κυριαρχεί στο ¼ του πλανήτη και ελέγχει την παραγωγή προϊόντων διατροφής, ορυκτών και  υγρών καυσίμων. Η Γαλλία κυριαρχεί στη Β. Αφρική στην Εγγύς Ανατολή στη Δ. και την κεντρική Αφρική και κατέχει κομβικές θέσεις στον Ινδικό στον Ειρηνικό και στην Καραϊβική. Το Βέλγιο έχει αποικίες στην κεντρική Αφρική, η Ολλανδία στην Ινδονησία και η Ιταλία στη Β. στην Α. Αφρική ως και το Αιγαίο πέλαγος. Όμως η αποικιοκρατία ως θεσμός αρχίζει να παρακμάζει εξαιτίας των εθνικιστικών κινημάτων στην Ασία και στη μέση Ανατολή και της οικονομικής κρίσης του 1929 που επηρέασε και την οικονομία των αποικιών.
Η οικονομική ανάκαμψη των ΗΠΑ και η ενίσχυση της διεθνούς θέσης τους  Οι ΗΠΑ ξεπέρασαν τις οικονομικές δυσκολίες.  Από το 1933 ο Ρούσβελτ εφάρμοσε νέα πολιτική  ενίσχυσε τον παρεμβατικό ρόλο του κράτους στην οικονομία και αύξησε την αγοραστική δύναμη των πολιτών. Αναδιοργάνωσε το τραπεζιτικό σύστημα, αποδέσμευσε το δολάριο από τον κανόνα του χρυσού, μείωσε την παραγωγή και αύξησε την τιμή των γεωργικών προϊόντων, βελτίωσε τους μισθούς και πήρε κοινωνικά μέτρα υπέρ των εργαζομένων και προγραμμάτισε μεγάλα κοινωφελή έργα όπου εργάστηκαν πολλοί άνεργοι σταθερή δημοκρατία και οικονομική ανάπτυξη. Βελτίωσε τις διπλωματικές του σχέσεις με τις χώρες της κεντρικής και της Ν. Αμερικής και καταπολέμησε την τάση των  πολιτών για απομονωτισμό και ουδετεροφιλία για να αποτρέψει την πιθανότητα επικράτησης ολοκληρωτικών δυνάμεων.
Ο ιαπωνικός επεκτατισμός.  Ιαπωνία χώρα στρατοκρατούμενη στη δεκαετία του 1930 εφαρμόζει επεκτατική πολιτική. Εισέβαλε στην Κορέα, στη Ματζουρία, κατέλαβε  την Α. Κίνα και είχε βλέψεις για τις χώρες της ΝΑ Ασίας από το 1940.  Στην αρχή οι λαοί αυτών των περιοχών θεώρησαν την Ιαπωνία δύναμη απελευθερωτική. Όμως  η βία, η οικονομική εκμετάλλευση και καταναγκαστική εργασία των ντόπιων διέλυσε τις αυταπάτες.



Κεφάλαιο Ε
Ο Β΄ παγκόσμιος πόλεμος.
Η Γερμανία ασκούσε εκβιαστική πολιτική προς  της συμμαχικές κυβερνήσεις οι οποίες ήταν υποχωρητικές γιατί ήθελαν να διατηρηθεί η ειρήνη. Η πορεία της Γερμανίας αρχικά ήταν νικηφόρα. Όμως η εισβολή της Γερμανίας στη Σοβιετική Ένωση το Καλοκαίρι του 1941 και η είσοδος των ΗΠΑ στον πόλεμο [ ύστερα από την Ιαπωνική επίθεση στο Περλ Χάρμπορ  άλλαξαν τα πράγματα . Ακολουθεί  η συμμαχική αντεπίθεση [1943], κάμψη Γερμανίας και συνθηκολόγηση της το Μάιο του 1945, το Σεπτέμβριο του ίδιου χρόνου συνθηκολογεί και η Ιαπωνία, μετά τη ρίψη ατομικής βόμβας στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι.

Προς μια ένοπλη αναμέτρηση.
Διατάραξη της ισορροπίας των δυνάμεων στην Ευρώπη.  Ο Χίτλερ εμμένει να επιβάλει τη  θέληση του σε βάρος των χωρών της Ευρώπης.
1936: καταλαμβάνει πραξικοπηματικά την αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη της Ρηνανίας [ παρά την απαγόρευση της συνθήκης των Βερσαλλιών, 28 Ιουνίου 1919, που προβλέπει τον αφοπλισμό της Γερμανίας και την αναγνώριση από αυτήν των περιοχών της Ρηνανίας  και του Σάαρ ως αποστρατιωτικοποιημένες ζώνες]
1938, Μάρτιος αναγκάζει την Αυστρία να ενωθεί με τη Γερμανία.
1938, Σεπτέμβριος: απαιτεί την προσάρτηση στη Γερμανία  τσεχοσλοβακικών εδαφών που κατοικούνται από τους Σουδήτες [ γερμανική μειονότητα].
Συναντά τους πρωθυπουργούς  της Γαλλίας Νταλατιέ και της Αγγλίας Τσάμπερλαιν  που ακολουθούν την πολιτική του κατευνασμού και στη συνδιάσκεψη του Μονάχου αποδέχονται την προσάρτηση των εδαφών της Τσεχοσλοβακίας που κατοικούνται από Σουδήτες στη Γερμανία, μάλιστα θεωρούν ότι έχουν εξασφαλίσει την ειρήνη. Όμως το 1939  ο Χίτλερ καταλύει την ανεξαρτησία όλης  της  Τσεχοσλοβακίας.  Η υποχωρητικότητα της Γαλλίας και της Αγγλίας ενθαρρύνει το Χίτλερ. Από τον Απρίλιο του 1939 απαιτεί από την Πολωνία να του παραχωρήσει την πόλη Ντάτσιχ που κατοικούνταν κυρίως από Γερμανούς και το δικαίωμα διέλευσης μέσω της Πολωνίας. Η Πολωνία αρνείται και της συμπαραστέκονται η Γαλλία και η Αγγλία.
Και η Ιταλία θεωρεί πως είναι καλύτερο να βρεθεί μια συμβιβαστική λύση. Όμως ο Χίτλερ είναι ανυποχώρητος. Η υπογραφή του Συμφώνου Μολότοφ- Ρίμπεντροπ μεταξύ Γερμανίας και Σοβιετικής ένωσης  διευκολύνει τον Χίτλερ.  Τα συμβαλλόμενα μέρη αναλαμβάνουν την υποχρέωση να μην εμπλακούν σε πόλεμο και συμφωνούν το διαμελισμό της Ανατ. Ευρώπης. Η υπογραφή του συμφώνου επιδιώχτηκε από το Χίτλερ για να αποφύγει  μια ενδεχόμενη σύγκρυση σε δύο μέτωπα.
Η εισβολή στην Πολωνία και η έναρξη του πολέμου. 1 Σεπτεμβρίου 1939, ο Χίτλερ εισβάλλει στην Πολωνία.  3 Σεπτεμβρίου η Γαλλία και η Αγγλία  κηρύσσουν τον πόλεμο στην Γερμανία.
  Όλοι οι λαοί της Ευρώπης έχοντας τις οδυνηρές μνήμες του Α΄ παγκοσμίου πολέμου ήθελαν  να αποφευχθεί ο πόλεμος όμως κατά τη διάρκεια του έδειξαν μεγάλη αντοχή  και αγωνιστικότητα.




 Η επικράτηση της Γερμανίας στην ηπειρωτική Ευρώπη και η επέκταση του πολέμου (1939- 1942)

Η επέκταση της χιτλερικής Γερμανίας στη Δυτική Ευρώπη. 1 Σεπτεμβρίου 1939 έναρξη Β΄ παγκοσμίου πολέμου.  Μέσα σε ελάχιστες εβδομάδες  καταλήφθηκε η Πολωνία.
Οι  Σοβιετικοί επιτέθηκαν στην Πολωνία από ανατολικά και τη διαμέλισαν μαζί  με τη Γερμανία. Οι Γάλλοι περιχαρακωμένοι στη γραμμή Μαζινό, κατά μήκος των Γαλλογερμανικών συνόρων περίμεναν την επίθεση της Γερμανίας. Όμως ο Χίτλερ επιτέθηκε στο βορρά και  τον Απρίλιο του 1940 κατέλαβε τη Δανία και τη Νορβηγία. Στις 10 Μαΐου εισέβαλε στο Βέλγιο και την Ολλανδία. Ακολουθεί η εισβολή στη Γαλλία στις 14 Ιουνίου καταλαμβάνει το Παρίσι.  Ο Μουσολίνι κηρύσσει τον πόλεμο στη Γαλλία επιδιώκοντας να προσαρτηθούν στην Ιταλία εδάφη της Γαλλίας. Το εσωτερικό μέτωπο της Γαλλίας διασπάται, ο στρατάρχης Πεταίν κάνει ανακωχή  με τους νικητές κάτω από δραματικές συνθήκες. Η  Γαλλία χωρίστηκε σε δύο ζώνες: τη βόρεια, υπό κατοχή και τη νότια με κατοχική υποτέλεια.  Ντε Γκολ είχε  απευθύνει μήνυμα όταν ήταν ακόμη υπουργός πολέμου στο Λονδίνο και κήρυσσε τη συνέχιση του αγώνα  μέχρις εσχάτων.
Η μάχη της Αγγλίας.  Πρωθυπουργός της Αγγλίας ο Ουίνστον Τσώρτσιλ. Κηρύσσει ότι η Αγγλία δε θα υποκύψει στους Ναζί. Στη  μάχη της Αγγλίας  που κράτησε από τον Αύγουστο ως το Νοέμβριο του 1940 επικράτησαν οι Βρετανοί. Ο Χίτλερ για αντίδραση κηρύσσει τη μάχη του Ατλαντικού που αποσκοπεί στον οικονομικό αποκλεισμό της Βρετανίας, στην ενίσχυση του μετώπου της Β Αφρικής και την επίθεση κατά της Σοβιετικής Ένωσης.
Η  γερμανική εισβολή κατά της Σοβιετικής Ένωσης. Το σχέδιο  για την εισβολή είχε καταρτιστεί ήδη από το Δεκέμβριο του 1940 [ σχέδιο Μπαρμπαρόσα]. Η επίθεση έγινε στις 22 Ιουνίου 1941. Νικηφόρα πορεία που όμως ανακόπηκε  εξαιτίας του χειμώνα και κυρίως  εξαιτίας της αντίστασης των Σοβιετικών.  Άνοιξη 1942 επίθεση στα νοτιοανατολικά. Εισβολή στο Στάλιγκραντ   υποχώρηση Γερμανών.
Η είσοδος των ΗΠΑ στον πόλεμο. Αρχικά διατήρησαν την ουδετερότητα. Τον Αύγουστο του 1941 ο Φρανκλίνος Ρούσβελτ υπογράφει με τον Τσώρτιλ τον Χάρτη του Ατλαντικού που περιελάμβανε τις δημοκρατικές αρχές που πρέπει να διέπουν τη διεθνή ζωή. Οι ΗΠΑ ωστόσο βγήκαν στον πόλεμο κατά του Άξονα όταν οι Ιάπωνες επιτέθηκαν στη ναυτική βάση του Περλ Χάρμπορ το Δεκέμβριο του 1941.
Τα μέτωπα του πολέμου ως το 1942.  Η « Μεγάλη Γερμανία» των 100.000.000 κατοίκων συμπεριλαμβάνει τα εδάφη που είχαν ενσωματωθεί στη Γερμανία ήδη από το 1938,  τα εδάφη που είχαν κατακτηθεί από τη Βέρμαχτ  και είχαν γερμανική διοίκηση. Στη Νότια Γαλλία είχε παραχωρηθεί το δικαίωμα της αυτοδιοίκησης υπό γερμανική εποπτεία. Ακόμη και οι σύμμαχοι των Ναζί [ Ιταλία, Βουλγαρία, Ουγγαρία] με την πάροδο του χρόνου θα υποστούν το έλεγχο των Ναζί. Οι δυνάμεις του Άξονα κάνουν επιθέσεις και εκτός Ευρώπης στη Β.Αφρική  με το γερμανικό σώμα  Africa Corps  και στρατηγό τον Ρόμελ. Οι Ιάπωνες είχαν κυριαρχήσει στην ανατολική Ασία.







Η συμμετοχή της Ελλάδας στο Β΄ παγκόσμιο πόλεμο και η εθνική αντίσταση.

Η απόκρουση της Ιταλικής εισβολής στην Αλβανία. Η  ελληνική κυβέρνηση προτίμησε την πολιτική της ουδετερότητας. Όμως ο  Μουσολίνι ενδιαφέρεται για την κατάληψη της Ελλάδας. Είχε καταλάβει την Αλβανία ήδη από τον Απρίλιο του 1939. 28η Οκτωβρίου 1940 τελεσίγραφο της Ιταλίας στην Ελλάδα  απαίτηση   για εκχώρηση της κυριαρχίας  των ελληνικών εδαφών. Μεταξάς: Όχι. Ελληνοϊταλικός πόλεμος. Αρχιστράτηγος Αλέξανδρος Παπάγος ανέκοψε την πορεία του ιταλικού στρατού στην Ήπειρο. 14 Νοεμβρίου ελληνική αντεπίθεση κατά των Ιταλών στην Αλβανία. Ο ελληνικός στρατός κατέλαβε την Κορυτσά, την Πρεμετή, το Πόγραδετς, το Αργυρόκαστρο τους Άγιους Σαράντα και την Κλεισούρα. Οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες ανέκοψαν την πορεία του στρατού. Οι Ιταλοί τον Μάρτιο του 1941 εξαπέλυσαν την εαρινή επίθεση που αποκρούστηκε.
Η γερμανική εισβολή και η μάχη της Κρήτης. Την ίδια εποχή ο Χίτλερ ετοιμαζόταν να επιτεθεί στη Σοβιετική ένωση, ήθελε όμως πρώτα να εξασφαλίσει τα νώτα του και να μην υπάρχει καμιά απειλή από την περιοχή των Βαλκανίων. Έτσι το Δεκέμβριο του 1940 οργάνωσε το σχέδιο Μαρίτα για επίθεση στην Ελλάδα. 6 Απριλίου 1941 επίθεση Γερμανίας στην Ελλάδα. 9 Απριλίου: κατάληψη Θεσσαλονίκης. 27 Απριλίου κατάληψη Αθήνας. Ο ελληνικός στρατός κάνει άτακτη υποχώρηση, ο πρωθυπουργός Κορύζης αυτοκτονεί και επόμενος πρωθυπουργός Εμμανουήλ Τσουδερός θα συνεργαστεί με τον βασιλιά Γεώργιο Β΄ για να  αντισταθούν από κοινού στην Κρήτη.  Μάιος 1941 μάχη της Κρήτης οι Γερμανοί  αποβιβάζουν στρατό  από αέρος που έκαμψαν την αντίσταση των συμμάχων, όμως οι Κρήτες αντιστάθηκαν με κάθε μέσο που διέθεταν. Η αναγκαστική στροφή του Χίτλερ προς τα Βαλκάνια  τον υποχρέωσε να αναβάλει τα σχέδια του για επίθεση στη Σοβιετική ένωση. Η επίθεση έγινε τελικά στις 22 Μαΐου 1941 και ο γερμανικός στρατός δεν πρόλαβε το Νοέμβριο να καταλάβει το Λένιγκραντ ή τη  Μόσχα όπως είχε προγραμματιστεί. Οι αντίξοες καιρικές συνθήκες ακινητοποίησαν το γερμανικό στρατό.
Η συνέχιση του ένοπλου αγώνα στο πλευρό των Συμμάχων   Η έδρα της ελληνικής κυβέρνησης μεταφέρθηκε στο Κάιρο, αργότερα στη νότια Αφρική και τελικά στο Λονδίνο. Η εξόριστη ελληνική προσπαθεί να προωθήσει τα εθνικά συμφέροντα.  Διεκδίκησε τα αλύτρωτα εδάφη των Δωδεκανήσων, της Β. Ηπείρου και της Κύπρου. Συγκροτήθηκαν ένοπλα σώματα που συνέχισαν τον πόλεμο στην Ανατολική Μεσόγειο. Συμμετοχή στις μάχες του Ελ Αλαμέιν, του Ρίμινι, επιδρομές του Ιερού Λόχου στο Αιγαίο και αντιτορπιλικά « Βασίλισσα Όλγα» και «Αδρία» και ενεργή η πολεμική αεροπορία.
Η εθνική αντίσταση κατά  των δυνάμεων του Άξονα και η σημασία της.  Ο ελληνικός λαός αρνήθηκε να συμβιβαστεί με την ιδέα της κατοχής  σύσταση μαζικών αντιστασιακών οργανώσεων ΕΑΜ, ΕΔΕΣ, και η ΕΚΚΑ. Επίσης υπήρχαν οι ‘αόρατες στρατιές’ των πόλεων με κύριο έργο τη δολιοφθορά και την κατασκοπεία. Οι Έλληνες αντέδρασαν μαζικά και κατάφεραν να μη συμμετέχουν στην επίθεση κατά της Σοβιετικής ένωσης. Οι δυνάμεις κατοχής απάντησαν στην ελληνική αντίσταση με εκτελέσεις, βασανισμούς, φυλακίσεις.





Η συμμαχική αντεπίθεση και η ολοκληρωτική ήττα της Ναζιστικής Γερμανίας- η συνθηκολόγηση της Ιαπωνίας.

Η ήττα των δυνάμεων του άξονα στη Σοβιετική  Ένωση και στο αφρικάνικο μέτωπο. Φθινόπωρο 1942: οι Γερμανοί καθηλώνονται στο Στάλιγκραντ, στις αρχές του `43 έγινε η μάχη του Στάλιγκραντ  νίκη Σοβιετικών. Στη Β. Αφρική οι συμμαχικές δυνάμεις αντιμετώπισαν με επιτυχία το Africa corps  του Ρόμελ στο Ελ Αλαμέιν. Στον Ειρηνικό οι Αμερικανοί αναχαίτισαν τους Ιάπωνες.
Η αντεπίθεση των συμμάχων. 10 Ιουλίου 1943 οι σύμμαχοι αποβιβάστηκαν στη Σικελία. 25 Ιουλίου 1943: ανατροπή Μουσολίνι , ο οποίος στη συνέχεια συγκρότησε κυβέρνηση στη Β. Ιταλία υπό τη γερμανική προστασία, όμως τελικά τον Απρίλιο του 1945 τον συνέλαβαν οι Παρτιζάνοι και τον εκτέλεσαν. Το Καλοκαίρι του 1944 οι Σοβιετικοί εισέβαλαν  στην Ανατολική Ευρώπη νίκες.
6 Ιουνίου 1944: απόβαση  στη Νορμανδία, παρά τις αρχικές δυσκολίες τα συμμαχικά στρατεύματα ακολουθώντας νικηφόρα πορεία στις 25 Αυγούστου 1944 ελευθέρωσαν το Παρίσι. Σημαντική η συμβολή της γαλλικής αντίστασης υπό το  τ στρατηγό  Ντε  Γκωλ.
20 Ιουλίου 1944 επίλεκτοι αξιωματικοί της Βέρμαχτ θα επιχειρήσουν να εξοντώσουν τον Χίτλερ, χωρίς επιτυχία. Το χειμώνα του 1944-1945 οι Γερμανοί κάνουν αντεπίθεση που όμως θα αποβεί άκαρπη. Μάρτιος 1945 τα συμμαχικά στρατεύματα  διαβαίνουν  ενώ τα Σοβιετικά στρατεύματα κατευθύνονται προς το Βερολίνο.
26 Απριλίου 1945 τα δυτικά και τα σοβιετικά στρατεύματα συναντήθηκαν στον ποταμό Έλβα.
Η παράδοση της Γερμανίας και της Ιαπωνίας.  30 Απριλίου 1945: ο Χίτλερ αυτοκτονεί και λίγες ώρες αργότερα το Βερολίνο παραδόθηκε στους συμμάχους. Στις 8 Μαΐου 1945  ο στρατηγός Γιολντ υπέγραψε στη Ρέιμς την  άνευ όρων παράδοση της Γερμανίας. 2 Σεπτεμβρίου  1945 συνθηκολόγησε και η Ιαπωνία, αφού είχε προηγηθεί η ρίψη της ατομικής βόμβας από τους Αμερικανούς στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι, στις 6 και στις 9  Αυγούστου αντίστοιχα.


Τα εγκλήματα πολέμου κατά της ανθρωπότητας- Το ολοκαύτωμα

Η δίκη της Νυρεμβέργης. Μετά το τέλος του πολέμου διεθνής επιτροπή υπό την εποπτεία του ΟΗΕ ανέλαβε τον εντοπισμό και την τιμωρία των ενόχων.  Οι υπεύθυνοι έπρεπε να λογοδοτήσουν α) για την προπαρασκευή και την πρόκληση του πολέμου, β) για τη διάπραξη εγκλημάτων  πολέμου κατά παράβαση  των αρχών που διέπουν τη συμπεριφορά των εμπολέμων και γ) για τη διάπραξη εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας. Έτσι από τον Ιανουάριο ως τον Οκτώβριο του 1946 έγινε η δίκη της Νυρεμβέργης και καταδικάστηκαν σε θάνατο  τα ηγετικά στελέχη της Χιτλερικής Γερμανίας. Επιβολή  κυρώσεων σε βάρος των υπευθύνων για καταστροφές και αγριότητες που είχαν συμβεί κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Το έγκλημα της γενοκτονίας των Εβραίων. Οι Εβραίοι στη Γερμανία βρισκόταν υπό δίωξη ήδη από το 1933 και η θέση τους  όλο και χειροτέρευε. Κατάληψη Πολωνίας  δημιουργία γκέτο της Βαρσοβίας  από 500.000 Εβραίους που ζούσαν υπό περιορισμό. Μετά την εισβολή στη Ρωσία επιχειρήθηκε η καθολική εξόντωσή τους.  Φυσική εξόντωση, επώδυνη παραμονή σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, μαζικές εκτελέσεις με δηλητηριώδη αέρια. Εκατομμύρια θύματα (πάνω από 70.000 Έλληνες). Στρατόπεδα  Άουσβιτς, Νταχάου κ.ά έχουν γίνει συνώνυμα του τρόμου και της σκληρότητας.
Οι συνέπειες του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου για την ανθρωπότητα : ανθρώπινες και υλικές απώλειες. 36.000.000 νεκροί στην Ευρώπη, ανάμεσά τους και πολλοί  άμαχοι. Κατεστραμμένες πόλεις, λιμάνια και πλουτοπαραγωγικές δυνάμεις. Μεταβολή  της διεθνούς οικονομικής ισορροπίας προς όφελος των περιοχών που βρισκόταν μακριά από τα πεδία των μαχών. [ ΗΠΑ]. Και στην Άπω Ανατολή οι συνέπειες ήταν ολέθριες εκατομμύρια Κινέζοι και  Ιάπωνες νεκροί. Καταστροφή της  Χιροσίμα  και του Ναγκασάκι από τη ρίψη της ατομικής βόμβας




Ο ανταγωνισμός στο στρατόπεδο των νικητών.
Ο ανταγωνισμός μεταξύ των συμμάχων και οι συμφωνίες για το μέλλον της Ευρώπης. Πριν ακόμη τελειώσει ο πόλεμος πολλοί είχαν προβλέψει την ένταση που θα επακολουθούσε ανάμεσα στη σοσιαλιστική Ανατολή και στη φιλελεύθερη Δύση. Ήδη από τον Οκτώβριο του 1944 ο Τσώρτσιλ και ο Στάλιν είχαν  διαιρέσει τη Νότια Βαλκανική στις σφαίρες επιρροής τους ερήμην του Ρούσβελτ. Στις 4-11 Φεβρουαρίου 1945 έγινε η Συνδιάσκεψη της Γιάλτας και συμφωνήθηκε να συγκροτηθούν κυβερνήσεις αντιπροσωπευτικές όλων των δημοκρατικών τάσεων με στόχο τη διενέργεια ελεύθερων εκλογών υπό τον τριμερή συμμαχικό έλεγχο. Όμως οι Σοβιετικοί κατέκτησαν την Ανατολική Ευρώπη και αργότερα  τη Γερμανία και οι σύμμαχοι θεώρησαν πως αυτή το γεγονός ήταν μια καταπάτηση της συμφωνίας από το Στάλιν στη Ρουμανία και την Πολωνία. Στην επόμενη συνδιάσκεψη κορυφής των τριών [ ο Ρούσβελτ είχε πεθάνει και ο διάδοχος του  ήταν ο Χάρυ Τρούμαν] στο Πότσνταμ τον Ιούλιο του 1945 συζητήθηκε αυτό το θέμα. Τα  γεγονότα επιβεβαιώνουν την πρόθεση της Ρωσίας να ελέγχει την  Ανατολική Ευρώπη αλλά και την  αντίθεση των δυτικών στην προοπτική αυτή που ήθελαν να εμποδίσουν την επέκταση  της Σοβιετικής επιρροής στα δυτικά της Πολωνίας και στα νότια της Βουλγαρίας. Ο Τσώρτσιλ μιλούσε για το «σιδηρούν παραπέτασμα» που έπρεπε να υψωθεί ανάμεσα στη Σοβιετική ένωση και την υπόλοιπη Ευρώπη και η  στάση του Τρούμαν  ήταν άκαμπτη. Όλη η ανθρωπότητα έμπαινε στη φάση του ψυχρού πολέμου μεταξύ των νικητών του Β΄ παγκοσμίου πολέμου.
Η πολιτική κρίση στην Ελλάδα και τα Δεκεμβριανά. Ήδη από το 1943 υπήρχαν δύο διαφορετικές προτάσεις για την μεταπολεμική πορεία της Ελλάδας. Κοινοβουλευτική δημοκρατία που εφαρμοζόταν στη Δύση  ή ο υπαρκτός σοσιαλισμός; Η εξόριστη ελληνική κυβέρνηση και μέρος των αντιστασιακών τασσόταν υπέρ της πρώτης επιλογής ενώ υπέρ της δεύτερης το ΕΑΜ- ΕΛΑΣ  πολιτική επιτροπή εθνικής απελευθέρωσης είχε συγκροτηθεί από τον ΕΑΜ –ΕΛΑΣ στην ορεινή Στερεά Ελλάδα. στις 10 Μαρτίου 1944. Ο Γεώργιος Παπανδρέου προκειμένου να κατευνάσει τις αντιθέσεις  περιέλαβε στην ελληνική κυβέρνηση εκπρόσωπους όλων των αντιμαχόμενων μερίδων. Με το σύμφωνο της Καζέρτα της Ιταλίας ανατέθηκε η διοίκηση των στρατιωτικών δυνάμεων στην Ελλάδα στο Βρετανό στρατηγό Σκόμπυ. Η απελευθέρωση της Αθήνας στις 12 Οκτωβρίου 1944 συνοδεύτηκε από  ενδοκυβερνητικές διαφωνίες και παραίτηση των υπουργών που προέρχονταν από τον ΕΑΜ. Έτσι το Δεκέμβριο του 1944 στο κέντρο της Αθήνας συγκρούστηκαν  οι φιλοκυβερνητικές δυνάμεις και το αγγλικό εκστρατευτικό σώμα με  τις δυνάμεις του ΕΑΜ- ΕΛΑΣ. Η σύγκρουση έληξε υπέρ των πρώτων. Ακολούθησε η συμφωνία της Βάρκιζας τι Φεβρουάριο του 1945 που προέβλεπε τη διενέργεια εκλογών και δημοψηφίσματος  προκειμένου να επιλυθεί το πολιτειακό ζήτημα.




 Οι συνθήκες ειρήνης και η ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου στην Ελλάδα.
Το εδαφικό καθεστώς της ηττημένης Γερμανίας. Μετά το τέλος του πολέμου οι Σύμμαχοι προβληματίζονταν για το μέλλον  της Γερμανίας όμως δεν μπορούσαν να καταλήξουν σε μια κοινά αποδεκτή λύση. Στην αρχή τη διαίρεσαν σε 4 ζώνες κατοχής: το 40% στα ανατολικά αποτελούσε τη ρωσική ζώνη και το υπόλοιπο από το βορρά προς το νότο την αγγλική, τη γαλλική και την αμερικανική ενώ το Βερολίνο ήταν υπό καθεστώς κοινής κατοχής. Οι σύμμαχοι διαφωνούσαν για τη σύσταση μιας κεντρικής γερμανικής οικονομικής και πολιτικής διοίκησης. Δεν μπόρεσαν επίσης να συμφωνήσουν για τον τρόπο καταβολής των πολεμικών αποζημιώσεων από τη Γερμανία προς τους συμμάχους. Τα σύνορα της μεταπολεμικής Γερμανίας διαμορφώθηκαν ως εξής: από τα δυτικά χωρίς ουσιαστικές μεταβολές, στα ανατολικά προβλέφθηκε με διμερή  ρωσοπολωνική συμφωνία η μετακίνηση των συνόρων της Πολωνίας προς τα δυτικά ως τη γραμμή Όντερ- Νάισε,  ενώ ανατολικότερα  εδάφη που ανήκαν στην Πολωνίας  ενσωματώθηκαν στην ΕΣΣΔ.
Η συνθήκη των Παρισίων και η τύχη των ελληνικών εθνικών διεκδικήσεων.
Παρίσι 10 Φεβρουαρίου 1947 ,με συνθήκες καθορίστηκε το καθεστώς των 5 δορυφόρων της Γερμανίας [ Φιλανδίας, Βουλγαρίας, Ρουμανίας, Ουγγαρίας και Ιταλίας]. Οι 3 πρώτες χώρες είχαν ήδη έρθει σε συμφωνία ανακωχής με τη Σοβιετική ένωση και υπάγονταν στο στρατιωτικό και πολιτικό έλεγχο της. Το εδαφικό καθεστώς της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας δε διαφοροποιείται ριζικά από το προπολεμικό ενώ της Φιλανδίας και της Ουγγαρίας  ρυθμίστηκε έτσι ώστε να ικανοποιεί τις απαιτήσεις της Σοβιετικής ένωσης. Η Ιταλία υποχρεώθηκε να παραιτηθεί από την κυριαρχία της Αιθιοπίας, της Αλβανίας και της Δωδεκανήσου. Ο πληθυσμός των Δωδεκανήσων αποτελούνταν κατά το 90% από Έλληνες και ενσωματώθηκαν στην Ελλάδα. Η ενσωμάτωση ήταν σύμφωνη με την αρχή της αυτοδιάθεσης των λαών. Όμως δεν ίσχυσε για τις άλλες περιοχές που διεκδικούσε η Ελλάδα, τη Βόρειο Ήπειρο και την Κύπρο. Έτσι η κατάσταση για την Ελλάδα ήταν λιγότερο ευνοϊκή από την αναμενόμενη.
Η συνθήκη ειρήνης του Αγίου Φραγκίσκου. 7 Σεπτεμβρίου 1951.  Θέμα: το μέλλον της Ιαπωνίας.  49 κράτη συμφώνησαν ότι η Ιαπωνία έπρεπε να παραιτηθεί από κάθε δικαίωμα στα εδάφη της Ασίας, της νότιας Σαχαλίνης και της Ανταρκτικής. Για να μην πληγεί η οικονομία της Ιαπωνίας απαλλάχτηκε από τις υποχρεώσεις να καταβάλει πολεμικές αποζημιώσεις. Η Σοβιετική ένωση η Ινδία και η Κίνα δεν υπέγραψαν τη συνθήκη. 8 Σεπτεμβρίου 1951 με διμερές αμερικανικοϊαπωνικό σύμφωνο  ασφάλειας αποκαταστάθηκαν οι σχέσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τόκυο.




Κεφάλαιο ΣΤ
Ο μεταπολεμικός κόσμος
Μετά το Β΄ παγκόσμιο πόλεμο δύο υπερδυνάμεις με διαφορετικές μορφές οικονομικής οργάνωσης, διαφορετικό ιδεολογικό προσανατολισμό  δύο μεγάλοι συνασπισμοί κρατών.   Ο δυτικός με ηγέτη τις ΗΠΑ και ο ανατολικός με ηγέτη την ΕΣΣΔ.   Ψυχρός πόλεμος.
1945: ίδρυση ΟΗΕ  ως νέο σύστημα συλλογικής ασφάλειας.
 Στην Ευρώπη δημιουργείται ένα κίνημα ενοποίησης που το 1957 κατέληξε στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα  τον πρόδρομο της σημερινής Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Οι περισσότερες αποικίες μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του `60 απέκτησαν την ανεξαρτησία τους και συγκρότησαν τον τρίτο κόσμο.
Δεκαετία του 40 για την Ελλάδα οδυνηρή γνωρίζει πόλεμο, κατοχή, πείνα και εμφύλιο πόλεμο.  1949 – 1967 πορεία προς τον εκδημοκρατισμό και προσπάθεια επούλωσης των τραυμάτων που άφησε ο εμφύλιος. Η πορεία αυτή ανακόπτεται την επταετία 1967-1974 από τη δικτατορία των συνταγματαρχών. Διεθνής απομόνωση της χώρας, κυρίως στην Ευρώπη.  Μετά την πτώση της δικτατορίας  αρχίζει η περίοδος εδραίωσης της δημοκρατίας στην Ελλάδα. Χαρακτηριστικά της περιόδου: η τάση αποδέσμευσης από την αμερικανική εξάρτηση, ανοίγματα προς τις σοσιαλιστικές χώρες και προς τα κράτη του τρίτου κόσμου.
1 Ιανουαρίου 1981 : η Ελλάδα γίνεται πλήρες μέλος της Ευρωπαϊκής κοινότητας.
Τουρκική εισβολή 1974 κυπριακό πρόβλημα που μέχρι σήμερα παραμένει άλυτο.

Η μεταπολεμική οργάνωση της διεθνούς κοινωνίας-  Η σύσταση και η λειτουργία του ΟΗΕ
 Ο διπολικός κόσμος. Οι ΗΠΑ  και η ΕΣΣΔ ήταν δύο μεγάλα κράτη με μεγάλο πληθυσμό, βαριά βιομηχανία και ήταν μεγάλες στρατιωτικές δυνάμεις. Χαρακτηρίστηκαν υπερδυνάμεις και αρχικά ο όρος σήμαινε τα κράτη που είχαν συμφέροντα σε όλες τις περιοχές της υφηλίου. Οι ΗΠΑ ακολουθούσαν ελεύθερη οικονομία και το πολυκομματικό πολιτικό σύστημα  ενώ η ΕΣΣΔ  υιοθέτησε την κρατική ιδιοκτησία και  ένα μονοκομματικό πολιτικό σύστημα .
 Δυτικός συνασπισμός : με ηγέτη τις ΗΠΑ, κράτη δυτικής Ευρώπης, Καναδάς, Αυστραλία, Νέα Ζηλανδία κ.ά.
Ανατολικός συνασπισμός: με ηγέτη την ΕΣΣΔ, κράτη ανατολικής Ευρώπης
Διπολικό πολιτικό σύστημα. Ψυχρός πόλεμος. Οι δύο υπερδυνάμεις  είχαν μεγάλα πυρηνικά οπλοστάσια, διαμορφώθηκε η ισορροπία του τρόμου: η κάθε υπερδύναμη απειλούσε την άλλη με πυρηνική καταστροφή. Την ατομική βόμβα απέκτησαν και άλλες χώρες, τα πυρηνικά μπορεί να μη χρησιμοποιήθηκαν ξανά μετά τη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι αλλά η ύπαρξη της επηρέαζε τη διεθνή πολιτική.
 Στην Ευρώπη η ιδέα της συνεργασίας που θα οδηγούσε στην πρόοδο και την ευημερία οδήγησε στην ανάπτυξη του κινήματος της ευρωπαϊκής ενοποίησης.  1957 δημιουργία  Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας.
Τη δεκαετία του 1960 πολλές αποικίες  απέκτησαν την ανεξαρτησία τους και συγκρότησαν τον τρίτο κόσμο.
Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ). Οι λαοί που είχαν υποφέρει στον πόλεμο  επιθυμούσαν την δημιουργία μιας διεθνούς οργάνωσης που θα εξασφάλιζε την τάξη και τη δικαιοσύνη στις διεθνείς υποθέσεις.  Απρίλιος – Ιούνιος 1945 ΗΠΑ: ιδρυτική συνδιάσκεψη του ΟΗΕ> συμμετείχαν 50 χώρες που πολεμούσαν τον Άξονα ανάμεσα και η Ελλάδα.
Καταστατικός χάρτης του ΟΗΕ υποχρεωτικό διεθνές δίκαιο βασισμένο στην αρχή της ισότητας και της απαγόρευσης της βίας που επιτρέπεται μόνο για αυτοάμυνα. Τα βασικά όργανα του ΟΗΕ είναι  ο Γενικός Γραμματέας και το Συμβούλιο Ασφαλείας που είναι  το ισχυρότερο και ασχολείται με την εξέταση προβλημάτων που μπορεί να διαταράξουν την ειρήνη, απαρτίζεται από 5 μόνιμα μέλη [ ΗΠΑ, Ρωσική Ομοσπονδία, Βρετανία, Γαλλία και Κίνα. Για να ληφθεί απόφαση από το συμβούλιο ασφαλείας απαιτείται η σύμφωνη γνώμη των 5 μελών.  Αν ένα διαφωνεί δεν μπορεί να ληφθεί απόφαση ( βέτο). Σε  πολλές περιπτώσεις έγινε κατάχρηση του δικαιώματος βέτο με αποτέλεσμα να αδρανοποιηθεί ο ΟΗΕ. Στο πλαίσιο του ΟΗΕ λειτουργεί και η UNICEF  που ασχολείται με την προστασία των παιδιών και η UNESCO  που ασχολείται με την πολιτιστική ανάπτυξη και κληρονομιά. Πολλές φορές ο ΟΗΕ δε χειρίζεται με επιτυχία τα προβλήματα, π. χ το Κυπριακό.




Η έναρξη του ψυχρού πολέμου, οι επιπτώσεις του στην Ελλάδα και ο εμφύλιος πόλεμος
Η έναρξη του ψυχρού πολέμου στην Ευρώπη. Στις συνδιασκέψεις της Γιάλτας και του Πότσμαν πάρθηκαν αποφάσεις για τρέχοντα ζητήματα και  δεν έγινε μια συνολική συμφωνία για τον μεταπολεμικό κόσμο.
Οκτώβριος 1944 ο Τσόρτσιλ και  ο Στάλιν στη  Μόσχα συνάπτουν τη «συμφωνία των ποσοστών». Η ΕΣΣΔ θα έλεγχε τις χώρες των Βαλκανίων αλλά η Ελλάδα θα ήταν υπό Βρετανική επιρροή. Στην ανατολική Ευρώπη που είχε  ελευθερωθεί από τον Σοβιετικό στρατό, οι Σοβιετικοί εγκατέστησαν φιλικά προς αυτούς πολιτεύματα ως το 1947. Για τους Σοβιετικούς ο έλεγχος αυτής της περιοχής εγγυόταν την ασφάλεια της χώρας τους, όμως  δυτικές χώρες φοβήθηκαν πως θα προσπαθούσαν να εξαπλώσουν την κυριαρχία τους  και στη δυτική Ευρώπη. Μετά το 1945 η Γερμανία είχε μοιραστεί από τις δυνάμεις σε 4 ζώνες και  το  ίδιο είχε γίνει  και στο Βερολίνο. Η Γερμανία έγινε πεδίο ανταγωνισμών μεταξύ των δυνάμεων γιατί ήταν ένα κράτος μεγάλο, με βιομηχανική υποδομή και κεντρική θέση στην Ευρώπη. Από την άλλη η Σοβιετική ένωση φοβόταν την επανεμφάνιση του γερμανικού μιλιταρισμού.
Οι δυτικές δυνάμεις ήταν πεπεισμένες πως χωρίς την οικονομική ανάκαμψη της Γερμανίας ήταν αδύνατο να ανασυγκροτηθεί η Ευρώπη και έτσι εύκολα θα την έλεγχαν οι Σοβιετικοί. Έτσι αφού καμιά από τις δύο μεριές δεν ήταν επιθυμούσε να  ελέγξει ο αντίπαλος της το σύνολο της Γερμανίας. Τελικά το 1949 δημιουργήθηκαν δύο Γερμανικά κράτη, η Δυτική Γερμανία με πρωτεύουσα τη Βόννη και η  Ανατολική Γερμανία με πρωτεύουσα   το Ανατολικό Βερολίνο.
1946: αρχίζει ο Ελληνικός εμφύλιος πόλεμος. Οι δυτικοί φοβήθηκαν πως αν οι κομμουνιστές νικούσαν στην Ελλάδα η ΕΣΣΔ θα αποκτούσε έξοδο στη Μεσόγειο. Φεβρουάριος  1947: η Βρετανία δεν μπορεί  να συνεχίσει να προσφέρει βοήθεια προς την Ελλάδα. Τότε ο Αμερικανός πρόεδρος Χάρυ Τρούμαν εξήγγειλε το δόγμα Τρούμαν, σύμφωνα με το οποίο η Αμερικανική κυβέρνηση πρόσφερε οικονομική και στρατιωτική βοήθεια στην Ελλάδα και την Τουρκία για να μπορέσουν να αντισταθούν στον κομμουνισμό.  στον ελληνικό εμφύλιο νίκησαν οι φιλοδυτικές δυνάμεις και η Ελλάδα έγινε εξαρτημένη από τις ΗΠΑ.
Από το σχέδιο Μάρσαλ στην ίδρυση του ΝΑΤΟ. Ανησυχία των ΗΠΑ για την Ευρωπαϊκή οικονομία. Η Ουάσιγκτον πίστευε πως αν η δυτική Ευρώπη δεν κατάφερνε να ανασυγκροτηθεί  θα υπέκυπτε στη Σοβιετική επιρροή. Έτσι τον Ιούνιο του 1947 ανήγγειλε τη χορήγηση οικονομικής βοήθειας σε όλες τις χώρες της Ευρώπης. Οι χώρες της δυτικής Ευρώπης δέχτηκαν την πρόταση. Έτσι στις χώρες της δυτικής Ευρώπης εφαρμόστηκε από το 1948 ως το 1952  το σχέδιο Μάρσαλ. Η οικονομική βοήθεια συνέβαλε στην ανασυγκρότηση των χωρών της δυτ. Ευρώπης επίσης ιδρύθηκαν δύο οργανισμοί: ΟΕΟΣ, Οργανισμός Ευρωπαϊκής Οικονομικής Συνεργασίας και ΟΟΣΑ, Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Αναπτύξεως.
Η ΕΣΣΔ είδαν το σχέδιο Μάρσαλ ως προσπάθεια των ΗΠΑ να εξαγοράσουν τις χώρες της Ευρώπης και με τη σειρά τους έκαναν πιο έντονο τον έλεγχο στις χώρες της ανατολικής Ευρώπης. Ρήξη Στάλιν με τον Γιουγκοσλάβο ηγέτη Τίτο που δεν αποδέχτηκε τον αυξημένο σοβιετικό έλεγχο. Τον Ιούνιο του 1948 απέκλεισαν το δυτικό Βερολίνο που ανεφοδιαζόταν από αμερικανικά αεροπλάνα. Αυτές οι κινήσεις οδήγησαν  τις δυτικοευρωπαϊκές χώρες στη σύναψη μιας συμμαχίας με τις ΗΠΑ. Βορειοατλαντικό Σύμφωνο ή ΝΑΤΟ. Η Ελλάδα προσχώρησε στο ΝΑΤΟ το 1952
Ο ελληνικός εμφύλιος πόλεμος. Συγκρούστηκαν οι φιλοδυτικές  δυνάμεις του Κέντρου και της Δεξιάς [ κόμμα Φιλελευθέρων και Λαϊκό κόμμα που είχαν ένοπλη δύναμη τον εθνικό στρατό] με τις δυνάμεις του ΚΚΕ  [ ένοπλη δύναμη ο δημοκρατικός στρατός Ελλάδας]. Το ΚΚΕ τέθηκε εκτός νόμου και ήταν παράνομο ως το 1974. Ο εμφύλιος τελείωσε το 1949  με νίκη των φιλοδυτικών. Πολλά θύματα και βαθιά ψυχολογικά τραύματα στην ελληνική κοινωνία που άργησαν να επουλωθούν.


Η εξέλιξη και το τέλος του ψυχρού πολέμου
Από την Κορέα στο Βιετνάμ 1959- 1973. Μετά την ίδρυση του ΝΑΤΟ η ένταση μεταφέρθηκε στην Ασία. 1949 Κίνα  εμφύλιος πόλεμος Μάο Τσε Τουγκ  ηγέτης κομμουνιστών που επικράτησαν και ίδρυσαν τη  Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας.
1950 η κομμουνιστική Β.Κορέα επιτίθεται στην φιλοαμερικανική Ν. Κορέα. Στον πόλεμο εμπλέκονται οι ΗΠΑ και η Κίνα. 1953 ανακωχή  και τέλος του πολέμου.
Μάρτιος 1953: θάνατος του Στάλιν. Οι διάδοχοι του και κυρίως ο Νικήτα Χρουστσόφ εγκαινίασαν την πολιτική της ειρηνικής συνύπαρξης.
1955: σύναψη Συμφώνου της Βαρσοβίας = συμμαχία των χωρών της Αν. Ευρώπης με τη Μόσχα.  1956 ο Χρουστσόφ εξαγγέλλει την πολιτική την αποσταλινοποίησης. Αυτή η εξαγγελία παρερμηνεύτηκε από  κάποιες χώρες της Αν. Ευρώπης. Το Φθινόπωρο του 1956 η Ουγγαρία ανακοινώνει την αποχώρηση της από το Σύμφωνο της Βαρσοβίας. Σοβιετικά στρατεύματα εισβάλλουν στην Ουγγαρία και καταστέλλουν την εξέγερση. Η Δύση δεν μπόρεσε να εκμεταλλευτεί αυτή την κρίση γιατί οι Αγγλογάλλοι είχαν εισβάλει στην Αίγυπτο για να ανατρέψουν τον ηγέτη της Νάσερ. Αποχώρησαν ύστερα από αμερικανικές και σοβιετικές πιέσεις
Αύγουστος 1961 η ΕΣΣΔ και η Αν. Γερμανία ύψωσαν γύρω από το Δυτικό Βερολίνο το Τείχος για να εμποδίσουν την επικοινωνία μεταξύ των δύο τμημάτων και την διαφυγή Ανατολικογερμανών   προς τη Δύση. Το Τείχος του Βερολίνου  ήταν σύμβολο διαίρεσης της Ευρώπης ως την πτώση του το 1989.
1962 : κρίση πυραύλων της Κούβας. Η Κούβα με ηγέτη τον Φιντέλ Κάστρο αντιστάθηκε στην αμερικανική επιρροή και προσέγγισε τη Σοβιετική ένωση.
Το Φθινόπωρο του 1962 οι Αμερικανοί έμαθαν πως την Κούβα επρόκειτο να εγκατασταθούν Σοβιετικοί πύραυλοι ικανοί να πλήξουν τις ΗΠΑ. Αποκλεισμός της Κούβας από τον αμερικανικό στόλο για να εμποδίσουν τους σοβιετικούς να προσεγγίσουν την Κούβα. Υπήρχε φόβος για τρίτο παγκόσμιο πόλεμο. Όμως οι ηγέτες των δύο χωρών Τζων Κένεντυ και Νικήτα Χρουστσόφ συμφώνησαν να μην εγκατασταθούν οι πύραυλοι στην Κούβα και λίγο αργότερα οι Αμερικανοί απέσυραν ανάλογους πυραύλους από την Τουρκία.
Πόλεμος του Βιετνάμ. Ως το 1954 η χώρα ήταν γαλλική αποικία. Όμως η ήττα των Γάλλων από τον κομμουνιστικό στρατό του Χο Τσι Μινχ  δημιουργία νέων κρατών. Κομμουνιστικό Βόρειο Βιετνάμ, φιλοαμερικανικό Νότιο Βιετνάμ, το Λάος και την Καμπότζη.  Στις αρχές της δεκαετίας του `60 εμφύλιος στο Ν. Βιετνάμ οι Βορειοβιετναμέζοι ενίσχυαν τις κομμουνιστικές  δυνάμεις. Παρέμβαση ΗΠΑ και ήττα τους.  Ακρότητες Αμερικανών, πολλές απώλειες, αντίδραση αμερικανικής κοινής γνώμης  κίνημα εναντίον του πολέμου στις ΗΠΑ. Οι Αμερικανοί αποχώρησαν στο Ν. Βιετνάμ, κυβέρνηση Νίξον, υπουργός εξωτερικών  Κίσινγκερ.
1955 το Β. Βιετνάμ επιτέθηκε στο Νότιο, νίκησε η χώρα ενώθηκε υπό κομμουνιστικό καθεστώς. Ο πόλεμος αυτός ήταν πλήγμα για το γόητρο των ΗΠΑ
Όμως και η Σοβιετική ένωση αντιμετώπισε προβλήματα. 1968 προσπάθεια της Τσεχοσλοβακίας να απομακρυνθεί από την επιρροή της Μόσχας – εισβολή των χωρών- μελών του Συμφώνου της Βαρσοβίας στη χώρα. 1971-2 οι ΗΠΑ προσέγγισαν την κομμουνιστική Κίνα πλήγμα για ΕΣΣΔ.
Η διεθνής ύφεση και το τέλος του ψυχρού πολέμου.  Το κλίμα ύφεσης επικράτησε στο τέλος της δεκαετίας του `60.
1972, καγκελάριος της Γερμανίας ο Βίλυ Μπραντ  η Δυτική Γερμανία αναγνώρισε την Ανατολική. Το καλοκαίρι του 1975 διάσκεψη του Ελσίνκι  τελική πράξη του Ελσίνκι :αναγνωρίζει το απαραβίαστο των συνόρων στην Ευρώπη. Σκοπός της διάσκεψης ήταν να διευκολύνει τη συνύπαρξη κρατών με διαφορετικά πολιτικοκοινωνικά συστήματα.
1973 αραβοϊσραηλινός πόλεμος, παγκόσμια πετρελαϊκή κρίση, άνοδος τιμής πετρελαίου  οικονομική καχεξία στο δυτικό κόσμο.
1979-1981 δεύτερη πετρελαϊκή κρίση μετά την επιτυχία της ισλαμικής επανάστασης στο Ιράν με ηγέτη τον Αγιοταλάχ Χομεϊνί . 1979 εισβολή ΕΣΣΔ στο Αφγανιστάν για να περιορίσει την επιρροή των ισλαμιστών.
1981 ο Ρόναλντ Ρίγκαν  αναλαμβάνει την προεδρία των ΗΠΑ, θεωρούσε πως η Σοβιετική Ένωση είχε εκμεταλλευτεί το κλίμα ύφεσης για να προωθήσει τις θέσεις της. Απόφαση της ΕΣΣΔ να εγκαταστήσει νέους πυραύλους στην Ευρώπη, το ΝΑΤΟ σε απάντηση ανέπτυξε αμερικανικούς πυραύλους.  κλίμα έντασης.
Πολωνία: εργατικό συνδικάτο «Αλληλεγγύη»  ηγέτης Λεχ Βαλέσα [ το συνδικάτο δεν ελεγχόταν από το κομμουνιστικό κόμμα] .1981  πραξικόπημα από τον πολωνικό στρατό στρατιωτική δικτατορία με ηγέτη τον Γιαρουζέλσκι η «αλληλεγγύη» τέθηκε εκτός νόμου.
Σοβιετική ένωση: οικονομικά προβλήματα. 1985 Μιχαήλ Γκορμπατσόφ αναλαμβάνει την εξουσία. Προσπάθεια για μεταρρυθμίσεις η πολιτική του δεν πρόλαβε να φέρει αποτελέσματα. Εθνικιστικές ταραχές στη Γεωργία, την Αρμενία και τις χώρες της Βαλτικής. 1989 ο Γκορμπατσόφ επισκέφτηκε το ανατολικό Βερολίνο και τάχθηκε υπέρ της ελεύθερης επικοινωνίας του με το δυτικό. Λαϊκή ταραχή στην ανατολική Γερμανία., οι πολίτες άρχισαν να γκρεμίζουν το τείχος και να περνούν στο δυτικό Βερολίνο. Πτώση του τείχους 1990 επανένωση Γερμανίας. Κατάρρευση φιλοσοβιετικών καθεστώτων στην Ανατολική Ευρώπη.
Όλα αυτά τρομοκράτησαν ακραίες δυνάμεις στη Σοβιετική ένωση. Καλοκαίρι 1991 προσπάθεια  να ανατρέψουν τον Γκορμπατσόφ με πραξικόπημα. Ο λαός της Μόσχας αντέδρασε το πραξικόπημα απέτυχε. Ο λαός κατέβηκε στους δρόμους με ηγέτη τον Μπορίς Γέλτσιν. Ο Γέλτσιν συμφώνησε με τους ηγέτες των άλλων σοβιετικών δημοκρατιών τη διάλυση της σοβιετικής ένωσης και τη δημιουργία μιας Κοινοπολιτείας Ανεξαρτήτων Κρατών 1991. Διάλυση ΕΣΣΔ. Τέλος ψυχρού πολέμου.



Η αποαποικιοποίηση και ο τρίτος κόσμος.
Η πτώση των αποικιακών αυτοκρατοριών.  Οι δύο παγκόσμιοι πόλεμοι έδωσαν ώθηση στο αίτημα των αποικιοκρατούμενων λαών για εθνική ανεξαρτασία, η παγκόσμια  οικονομική κρίση του 1929 οδήγησε στη μείωση της τιμής των αγροτικών προϊόντων που παρήγαγαν οι αποικίες και έκανε πιο έντονες τις κοινωνικοοικονομικές ταραχές. Το 1941-1942 οι Ιάπωνες κατέκτησαν περιοχές της Ασίας που ελέγχονταν από τους  δυτικούς και απέδειξαν πως οι αποικιοκράτες δεν ήταν ανίκητοι. Επίσης οι δύο μεταπολεμικές υπερδυνάμεις  ΗΠΑ και ΕΣΣΔ δεν ήταν θετικές απέναντι στην αποικιοκρατία, άλλωστε οι ΗΠΑ ήταν η πρώτη αποικία που απέκτησε την ανεξαρτησία της.Ινδία: οι Άγγλοι αντιμετώπισαν το κίνημα του Μαχάτμα Γκάντι που υποστήριζε τη μη βία. Κατά το β΄ παγκόσμιο πόλεμο οι Άγγλοι υποσχέθηκαν να δώσουν στην Ινδία την ανεξαρτησία της και το έκαναν το 1947. Ακολούθησε  εμφύλιος πόλεμος μεταξύ ινδουιστών και μουσουλμάνων  διχοτόμηση χώρας, δύο κράτη: Ινδία  και μουσουλμανικό Πακιστάν. Επακόλουθο της πτώσης της αυτοκρατορίας των Ινδιών ήταν ανεξαρτησία της Κεϋλάνης, της Βιρμανίας, της Ινδονησίας  και των κρατών της Ινδοκίνας.  Η επόμενη σύγκρουση έγινε στη Μέση Ανατολή. Ανάπτυξη αραβικού εθνικισμού με ηγέτη τον Γκαμάλ Αμπντέλ Νάσερ, πρόεδρος της Αιγύπτου και ήθελε να απαλλάξει τη χώρα του από την αγγλική επιρροή. Ήδη από το 1954 μαινόταν ο πόλεμος της Αλγερίας εναντίον της γαλλικής αποικιακής εξουσίας. Φθινόπωρο 1956 οι Αγγλογάλλοι εισέβαλαν στην Αίγυπτο [ Σουέζ]. Αποχώρησαν αμέσως ύστερα από την άμεση αντίδραση της ΕΣΣΔ και των ΗΠΑ.  Κάρολος Ντε Γκολ ηγέτης της Γαλλίας παραχώρησε ανεξαρτησία στις γαλλικές αποικίες της Αφρικής τι 1960 και στην Αλγερία το 1962. το 1960 το Βέλγιο αποχώρησε από το Κονγκό και η Βρετανία αποχώρησε από τις αποικίες της στην Αφρική ως το 1965. Η Πορτογαλία που είχε δικτατορικό καθεστώς διατήρησε τις αποικίες της ως το 1975 που κατέρρευσε η δικτατορία, αυτόματα αποχώρησαν και από τις αποικίες τους.Στην Αφρική έμειναν δύο κατάλοιπα της αποικιοκρατίας το ρατσιστικό καθεστώς της Ροδεσίας και της Ν. Αφρικής. Η Ροδεσία παρέδωσε την εξουσία το 1980 και το κράτος μετονομάστηκε σε Ζιμπάμπουε. Η Ν. Αφρική παρέδωσε την εξουσία στα μέσα της δεκαετίας του `90 ύστερα από πολυετείς αγώνες των κατοίκων με ηγέτη τον Μαντέλα.
Ο τρίτος κόσμος . Τα κράτη  που προέκυψαν μετά την αποαποικιοποίηση συγκρότησαν τον τρίτο κόσμο. Οι χώρες αυτές αντιμετώπισαν προβλήματα: οικονομικές δυσκολίες, ραγδαία αύξηση του πληθυσμού, εσωτερικές ταραχές, εμφύλιους πολέμους. Στόχος τους η κατοχύρωση της εθνικής ανεξαρτησίας τους και η οικονομική τους ανάπτυξη.  Από τη δεκαετία του `60 έχουν την πλειοψηφία στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ που όμως δεν παίρνει δεσμευτικές αποφάσεις. Έτσι οι χώρες του τρίτου κόσμου δεν είχαν τη δυνατότητα να αμφισβητήσουν το διπολικό κόσμο. Ωστόσο στον τρίτο κόσμο εντάσσονται και χώρες με σημαντικές πλουτοπαραγωγικές πηγές. Η Ινδία  εξελίχθηκε σε υπολογίσιμη Ασιατική δύναμη. Στους κόλπους του τρίτου κόσμου αναπτύχθηκε το  Κίνημα των Αδεσμεύτων  που συγκροτήθηκε το 1961 στη Διάσκεψη του Βελιγραδίου. Οι Αδέσμευτοι επεδίωκαν τη διατήρησή τους εκτός των δύο συνασπισμών, αλλά και να επηρεάζουν ως ρυθμιστικός παράγοντας τις διεθνείς εξελίξεις. Αίγυπτος, Ινδία και Γιουγκοσλαβία ήταν τα  ισχυρότερα μέλη του κινήματος των αδεσμεύτων. Στο κίνημα ανήκε και η Κύπρος. Πάντως το κίνημα δεν είχε επαρκή ισχύ  ούτε συνοχή  για να πετύχει τους φιλόδοξους στόχους του. Από τα μέσα της δεκαετίας του `80 κάποιες χώρες του τρίτου κόσμου [ Ινδία, Ν. Κορέα, Σιγκαπούρη, Ταϊβάν, Κίνα] γνώρισαν σημαντική οικονομική ανάπτυξη. Οι περισσότερες χώρες όμως αντιμετώπισαν της εξαθλίωση και την αστάθεια, προβλήματα ακόμη δεν έχουν επιλυθεί.
 Η πορεία προς την ευρωπαϊκή ενοποίηση: πραγματικότητες και προοπτικές

Η αναζήτηση της δυτικοευρωπαϊκής ενότητας. Αμέσως μετά τον πόλεμο τα προβλήματα ανοικοδόμησης και ανασυγκρότησης καθώς και η επιτακτική ανάγκη για εδραίωση  της δημοκρατίας φανέρωναν την αναγκαιότητα της συνεργασίας σε διακρατικό επίπεδο.
1949: ιδρύεται το συμβούλιο της Ευρώπης, ήταν διεθνής οργανισμός με την ανάδειξη της κοινής πολιτιστικής κληρονομιάς και την προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Στα τέλη της δεκαετίας του `40 στην Ευρώπη επικρατούσαν οι εξής απόψεις 1) να υπάρχει μια διακυβερνητική συνεργασία που θα λειτουργεί κατά το πρότυπο του ΟΗΕ ή το Συμβούλιο της Ευρώπης. Όμως αυτοί οι οργανισμοί λειτουργούν με την αρχή της ομοφωνίας και δεν μπορούν να οδηγήσουν στην ενοποίηση. 2) να δημιουργηθεί μια ευρωπαϊκή ομοσπονδία όμως ακόμη δεν υπάρχουν οι προϋποθέσεις ενότητας ούτε κοινή ευρωπαϊκή οικονομία.  3) « ο λειτουργισμός»: έπρεπε να ενοποιηθούν κάποιοι βασικοί τομείς της οικονομίας  για να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις της ενότητας. Έτσι θα κατοχυρωνόταν και η ευρωπαϊκή ειρήνη. Τελικά αυτή η άποψη εφαρμόστηκε .
Ρομπέρ Σούμαν. Ζαν Μονέ , Πολ Ανρί Σπάακ και Κόνραντ Αντενάουερ  πατέρες της Ευρώπης
Η σύσταση των Ευρωπαϊκών κοινοτήτων. Η έναρξη της διαδικασίας της ευρωπαϊκής ενοποίησης έγινε το Μάιο του 1950. σύμφωνα με το σχέδιο Σούμαν θα δημιουργούνταν πρώτα  μια ανώτατη Αρχή που θα έλεγχε τις βιομηχανίες άνθρακα. Την πρόταση αποδέχτηκαν η Δυτ. Γερμανία, η Ιταλία, το Βέλγιο, η Ολλανδία και το Λουξεμβούργο το 1952 δημιουργήθηκε η Ευρωπαϊκή κοινότητα άνθρακα και χάλυβα έτσι ενοποιήθηκε η βαριά βιομηχανία . η ΕΚΑΧ είχε τη δυνατότητα να λαμβάνει δεσμευτικές αποφάσεις για τα κράτη μέλη της.
1954 : προσπάθεια για τη δημιουργία ευρωπαϊκής αμυντικής κοινότητας που απέτυχε.
1955-6 επιτροπή από τον Πολ Ανρί Σπάακ για να εξετάσει τη δημιουργία μιας κοινής αγοράς25 Μαρτίου 1957, συνθήκη της Ρώμης ίδρυση ΕΟΚ, επίσης με την ίδια συνθήκη ιδρύθηκε η Ευρωπαϊκή κοινότητα ατομικής ενέργειας. Οικονομική επιτυχία της ΕΟΚ από την αρχή. Το 1973 προσχώρησαν στην ΕΟΚ η Αγγλία, η Ιρλανδία και η Δανία. Το  1981 προσχώρησε η Ελλάδα και το 1986 η Ισπανία και Πορτογαλλία
Ευρωπαϊκή Ένωση. Μετά το τέλος του ψυχρού πολέμου έγιναν νέες προσπάθειες διεύρυνσης. 1992 συνθήκη του Μάαστριχ που προέβλεπε την μετεξέλιξη της ΕΟΚ σε ΕΕ καθώς και την οικονομική και νομισματική ένωση της Ευρώπης ΟΝΕ. 1994 εισέρχονται στην ΕΕ η Σουηδία, η Φιλανδία και η Αυστρία. Με τις συνθήκες του Άμστερνταμ  το 1997 και της Νίκαιας το 1999 έγιναν αλλαγές στην εσωτερική λειτουργία  της ΕΕ. 2001 κυκλοφορία ενιαίου νομίσματος, το 2004 εντάχτηκαν 10 νέα μέλη από την Ανατολική Ευρώπη και η Κύπρος. Το 2007  εντάχτηκαν στην ΕΕ η Βουλγαρία και η Ρουμανία.









Η Ελλάδα ως  το 1974

Το ανορθωτικό έργο των κυβερνήσεων  1950 -1967.  Μετά το 1949 απαραίτητη η ανοικοδόμηση και η οικονομική ανάπτυξη.  1951  εκλογές: τις κερδίζει η Εθνική Προοδευτική Ένωση Κέντρου ΕΠΕΚ με αρχηγό τον Νικόλαο Πλαστήρα.. 1952 εκλογές τις κέρδισε το κόμμα των Φιλελευθέρων με  αρχηγό τον Σοφοκλή Βενιζέλο. Το 1952 σημαντικό έργο επιτελέστηκε στον οικονομικό τομέα επί υπουργίας Γεωργίου Καρτάλη. Την ίδια χρονιά εγκρίθηκε νέο σύνταγμα όμως χωρίς να καταργηθούν πολλά από τα έκτακτα μέτρα της εποχής του εμφυλίου πολέμου και εκτελέστηκαν το στέλεχος του ΚΚΕ  Νίκος Μπελογιάννης και οι συνεργάτες του. Επίσης η  Ελλάδα τον Φεβρουάριο του 1952 μπήκε στο ΝΑΤΟ.
Νοέμβριος 1952 εκλογές, τις κερδίζει το κόμμα του Ελληνικού Συναγερμού με αρχηγό τον Αλέξανδρο Παπάγο. Άνοιξη 1953  υπουργός Συντονισμού Μαρκεζίνης προχώρησε στην υποτίμηση της δραχμής [100%] και σε μια σειρά μέτρων που άνοιξαν το δρόμο για την ανάπτυξη. Όμως το κόμμα του Συναγερμού είχε εσωτερικά προβλήματα και τον Οκτώβριο του  1955  πέθανε ο Α. Παπάγος  σε μια κρίσιμη στιγμή για το Κυπριακό πρόβλημα.  Ο βασιλιάς Παύλος καλεί τον υπουργό Δημοσίων Έργων Κων/ντίνο Καραμανλή να σχηματίσει κυβέρνηση.
Καραμανλής  ιδρύει την ΕΡΕ [Εθνική Ριζοσπαστική Ένωση] και κυβέρνησε για 8 χρόνια  ως το 1963: ραγδαία οικονομική ανάπτυξη,  στην εξωτερική πολιτική προσπάθεια επίλυσης του Κυπριακού το 1959  με τη δημιουργία της Κυπριακής Δημοκρατίας. 9 Ιουλίου 1961  υπογράφηκε στην Αθήνα η συμφωνία για την ένταξη της Ελλάδας στην ΕΟΚ. Όμως η ελληνική κοινωνία αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα. Σημαντικό μέρος του  ανθρώπινου δυναμικού μετανάστευε στις δυτικοευρωπαϊκές χώρες, συχνές ήταν οι καταγγελίες του κόμματος της ΕΔΑ [ Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά] για διακρίσεις σε βάρος της.  Το Μάιο του 1963 μια παρακρατική οργάνωση δολοφονεί στη Θεσ/νίκη  τον βουλευτή της ΕΔΑ Γρηγόρη Λαμπράκη. 1963: πρόταση  του Καραμανλή για αναθεώρηση του συντάγματος  δεν έφερε αποτέλεσμα. Τον Ιούνιο του ίδιου  χρόνου ο Καραμανλής παραιτήθηκε ύστερα από  πιέσεις του βασιλιά.  Στις εκλογές του Νοεμβρίου 1963  και του Φεβρουαρίου του 1964 επικράτησε το κόμμα της Ένωσης Κέντρου με πρωθυπουργό τον Γεώργιο Παπανδρέου προσπάθεια περαιτέρω εκδημοκρατισμού της Ελλάδας, εκπαιδευτική μεταρρύθμιση. Ακολούθησε πολιτική κρίση. Ιούλιος 1965 ανατροπή του Γ. Παπανδρέου ύστερα από παρέμβαση του βασιλιά, κυβέρνηση σχημάτισαν αποστάτες βουλευτές της Ένωσης Κέντρου.  21 Απριλίου 1967 συνωμότες αξιωματικοί εκμεταλλευόμενοι την κρίση επιβάλλουν δικτατορία.
Η δικτατορία των συνταγματαρχών 1967 -1974. υπό την ηγεσία των Γ. Παπαδόπουλου, Ν. Μακαρέζου και Σ. Παττακού.  Πολύ γρήγορα απέκτησαν έλεγχο του κρατικού μηχανισμού και του στρατού. Κατάργηση δημοκρατικών δικαιωμάτων, διεθνής απομόνωση της χώρας, η πορεία ένταξης στην ΕΟΚ παγώνει, η Ελλάδα εκδιώχτηκε από το Συμβούλιο της Ευρώπης, μόνο οι ΗΠΑ δείχνουν ανοχή προς τους δικτάτορες. Ο ελληνικός λαός θεωρούσε πως οι ΗΠΑ επέβαλαν  το δικτατορικό καθεστώς στη χώρα. Αντίσταση του λαού με πρωτοστάτες τον Γεώργιο Παπανδρέου, [ η κηδεία του μεταβλήθηκε σε συλλαλητήριο κατά  της χούντας]  Παναγιώτη Κανελλόπουλο, Γεώργιο Ράλλη, Γεώργιο Μαύρο.  Ο Καραμανλής αυτοεξόριστος στο Παρίσι. Στο εξωτερικό αντιστασιακή  δράση ανέπτυξαν ο Ανδρέας Παπανδρέου [αρχηγός του ΠΑΚ], ο Μίκης Θεοδωράκης και η Μελίνα Μερκούρη. Στο εσωτερικό ο Αλέκος Παναγούλης προσπάθησε να σκοτώσει τον δικτάτορα Παπαδόπουλο, συνελήφθη και βασανίστηκε. Μάιος 1973 αποτυχημένο κίνημα του ναυτικού να ανατρέψει τους δικτάτορες. Κορύφωση της αντίστασης ήταν η εξέγερση της νομικής το Φεβρουάριο του 1973 και του Πολυτεχνείου τον Νοέμβριο της ίδιας χρονιάς. 17 Νοεμβρίου 1973  καταστολή της εξέγερσης του Πολυτεχνείου με στρατιωτικές δυνάμεις. Στις 25 Νοεμβρίου ο Ιωαννίδης με νέο πραξικόπημα παίρνει την εξουσία, το δικτατορικό καθεστώς γίνεται πιο  σκληρό. Προσπάθεια ανατροπής του Μακαρίου στην Κύπρο. Τουρκική εισβολή κατάρρευση δικτατορίας, οι αρχηγοί κάλεσαν τον Κων/ντίνο Καραμανλή  να αναλάβει την εξουσία.

Η Ελλάδα της μεταπολίτευσης και η ένταξη στην ενωμένη Ευρώπη.
Η μεταπολίτευση. Ο Κων/νος Καραμανλής ανέλαβε την εξουσία στις 23/24 Ιουλίου 1974. Η μετάβαση από τη δικτατορία στο δημοκρατικό καθεστώς ονομάστηκε μεταπολίτευση. Αντιμετώπισε σημαντικές δυσκολίες: ο στρατός ελεγχόταν από νοσταλγούς της δικτατορίας που ήταν έτοιμοι να ανατρέψουν τη δημοκρατία,  η τουρκική εισβολή στην Κύπρο είχε προκαλέσει μεγάλη κρίση και οι Τούρκοι διατύπωναν διεκδικήσεις στο χώρο του Αιγαίου και κυρίως στο ζήτημα της υφαλοκρηπίδας. Μετά τη 2η φάση της τουρκικής εισβολής ο Καραμανλής ανακοίνωσε την έξοδο της Ελλάδας από το στρατιωτικό  τμήμα του ΝΑΤΟ.
  Ο Καραμανλής: σχημάτισε κυβέρνηση με υπουργό εξωτερικών τον κεντρώο ηγέτη Γεώργιο Μαύρο, αποκατέστησε τον πολιτικό έλεγχο στο στρατό και τη διοίκηση, νομιμοποίησε το ΚΚΕ  και προετοίμασε εκλογές. Δημιουργήθηκαν νέα κόμματα: το Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα υπό τον Ανδρέα Παπανδρέου, η Νέα Δημοκρατία υπό τον Κων/νο Καραμανλή και η  Ένωση Κέντρου- Νέες Δυνάμεις με ηγέτη τον Γεώργιο Μαύρο. 17 Νοεμβρίου 1974 εκλογές, προηγήθηκε η Νέα Δημοκρατία. Το Δεκέμβριο   έγινε δημοψήφισμα για τη μορφή του πολιτεύματος και η πλειοψηφία αποφάσισε  το πολίτευμα να είναι αβασίλευτη δημοκρατία. Έτσι λύθηκε οριστικά το πολιτειακό ζήτημα. Τον Ιούνιο του 1975 εγκρίθηκε νέο σύνταγμα από τη βουλή. Πρόεδρος της δημοκρατίας εκλέχτηκε ο Κων/νος Τσάτσος.  Η ταχεία και αναίμακτη αποκατάσταση της δημοκρατίας προκάλεσε το διεθνή θαυμασμό.
Η Ελλάδα στην Ευρώπη. Στις εκλογές του 1977 επικράτησε και πάλι η ΝΔ. Το 1980 Ο Καραμανλής εκλέχτηκε πρόεδρος της δημοκρατίας και πρωθυπουργός έγινε ο Γεώργιος Ράλλης. Στα χρόνια αυτά η Ελλάδα ανέπτυξε μια πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική. Σχέσεις με Άραβες και Σοβιετικό Συνασπισμό, συνεργασία με τις βαλκανικές χώρες, αντιμετώπισε το θέμα των τουρκικών διεκδικήσεων στο Αιγαίο, ισορροπία στις σχέσεις με τις ΗΠΑ και η χώρα επανήλθε στο στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ το 1980.
 Σημαντικότερη πρωτοβουλία ήταν η ένταξη της χώρας στην ΕΟΚ. Οι στόχοι της χώρας ήταν  η οργανική ένταξη σε έναν διεθνή οργανισμό, η εξισορρόπηση των διεθνών σχέσεων της χώρας  και η σταθεροποίηση της δημοκρατίας με τη συμμετοχή της σε μια κοινότητα δημοκρατικών κρατών και τέλος ο εκσυγχρονισμός της οικονομίας. Από το 1976 ως το Δεκέμβριο του 1978  έγιναν οι διαπραγματεύσεις.  28 Μαΐου 1978 υπογράφηκε στο Ζάππειο  η Συνθήκη Προσχώρησης της Ελλάδας στην ΕΟΚ και από την 1η Ιανουαρίου 1981 η Ελλάδα έγινε πλήρες μέλος της ΕΟΚ.
Τις εκλογές του 1981 και του 1985 τις κέρδισε το ΠΑΣΟΚ με ηγέτη τον Ανδρέα Παπανδρέου. Η κυβέρνηση ασχολήθηκε με θέματα κοινωνικά, μεταρρύθμισε το οικογενειακό δίκαιο, νομική εξίσωση των δύο  φύλων, δημιουργία ΕΣΥ, αναγνώριση εθνικής αντίστασης. Ο υπουργός εθνικής οικονομίας Κων/νος Σημίτης εφάρμοσε πρόγραμμα για τη σταθεροποίηση  της οικονομίας. Στην εξωτερική πολιτική οι κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ διατήρησαν τη  χώρα στο δυτικό κόσμο, υποστήριξε τη μείωση του ψυχροπολεμικού ανταγωνισμού, τον πυρηνικό αφοπλισμό και την αναδιανομή των πόρων προς όφελος των χωρών του 3ου κόσμου.
1989-1990 κυβερνητική αστάθεια και στη συνέχεια κυβέρνησε η ΝΔ με πρωθυπουργό τον Κων/νο Μητσοτάκη [ συνθήκη Μάαστριχ, προσπάθεια ενίσχυσης της οικονομίας]. 1993-1995 το ΠΑΣΟΚ επανέρχεται στην εξουσία, ο Α. Παπανδρέου για λόγους υγείας αντικαταστάθηκε από τον Κ. Σημίτη που παρέμεινε πρωθυπουργός ως τις εκλογές του 2004. Κυριότερη επιτυχία της περιόδου η ένταξη της χώρας στην ΟΝΕ και υιοθέτηση του ευρώ το 2001.
Συμπέρασμα:  η μεταπολιτευτική πορεία της Ελλάδας επιτυχημένη, η χώρα ξεπέρασε τα πολιτικά πάθη και τους διχασμούς, έχει σταθερή και σύγχρονη δημοκρατία, είναι πλήρες μέλος στην ΕΕ και είναι σταθεροποιητικός παράγοντας στα Βαλκάνια.


 Το Κυπριακό πρόβλημα

Η Αγγλοκρατία. Μετά τη σύναψη της συνθήκης της Λοζάνης  οι Έλληνες Κύπριοι αποτελούσαν το 80% του πληθυσμού ενώ οι Τούρκοι Κύπριοι το 18%. Το 1878 οι Οθωμανοί παραχώρησαν την Κύπρο στη Βρετανία για να εξασφαλίσουν την προστασία της Αγγλίας έναντι της Ρωσίας. Οι Κύπριοι είδαν θετικά αυτή την κίνηση, πίστεψαν ότι η Κύπρος θα ενωθεί με την Ελλάδα, όπως έγινε με τα Επτάνησα, όμως απογοητεύτηκαν. Το 1914 η Αγγλία προσάρτησε την Κύπρο, το 1915  την πρόσφερε στην Ελλάδα σαν αντάλλαγμα για την έξοδο της χώρας στον πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ, όμως το ουδετερόφιλο ελληνικό κράτος αρνήθηκε την προσφορά. Το 1925 το νησί έγινε επίσημα αποικία της Αγγλίας. 1931 εξέγερση κατοίκων, καταστολή αυταρχικό καθεστώς ως το ΒΠΠ. Κατά τον πόλεμο αναζωπυρώθηκαν οι ελπίδες για ένωση , μετά το 1945 η Αγγλία αποφάσισε να κρατήσει την Κύπρο. Αγανάκτηση ελληνισμού δυναμική διεκδίκηση της ένωσης με την Ελλάδα.
Ο κυπριακός αγώνας.1950 Δημοψήφισμα κυπριακής εκκλησίας.~ το 98% υπέρ της ένωσης με την Ελλάδα. Ο Μακάριος Γ εκλέγεται αρχιεπίσκοπος Κύπρου. Πίεσε την Ελλάδα να προσφύγει στον ΟΗΕ  με αίτημα την αυτοδιάθεση των Κυπρίων. Αδιαλλαξία Αγγλίας. Προσφυγή ελληνικής κυβέρνησης  Παπάγου στον ΟΗΕ  χωρίς αποτέλεσμα.
1 Απριλίου 1955 αρχίζει ο ένοπλος αγώνας των Κυπρίων από την ΕΟΚΑ [ εθνική οργάνωση Κυπρίων αγωνιστών] στρατιωτικός ηγέτης Γεώργιος Γρίβας [ Διγενής] 1955-1959: ένοπλος αγώνας πολλά θύματα. Ο Μακάριος εξορίστηκε από τους Βρετανούς στις Σεϋχέλες. Η Τουρκία ζητούσε τη διχοτόμηση του νησιού. Φεβρουάριος 1959, κυβέρνηση Κ. Καραμανλή  διαπραγμάτευση με την Τουρκία των συμφωνιών της Ζυρρίχης  και του Λονδίνου που δημιούργησαν ένα ανεξάρτητο Κυπριακό κράτος. Οι συμφωνίες αυτές απέκλειαν την ένωση και τη διχοτόμηση. Η Αγγλία διατήρησε 2 στρατιωτικές βάσεις. Πρώτος πρόεδρος της κυπριακής δημοκρατίας  εκλέχτηκε ο Μακάριος. Αύγουστος 1960: ανακήρυξη κυπριακής ανεξαρτησίας.
Από την ανεξαρτησία στην  τουρκική εισβολή. Στο πολίτευμα υπήρχε δυσλειτουργία. Ο Μακάριος πρότεινε την αναθεώρηση του συντάγματος  με βάση 13 σημεία.  Απόρριψη της πρότασης από την Τουρκία. Εξέγερση τουρκοκυπρίων. 1964 ο ΟΗΕ έστειλε στο νησί ειρηνευτική δύναμη, η κυβέρνηση Παπανδρέου έστειλε μία μεραρχία. Αρχιστράτηγος των ελληνικών δυνάμεων ο Γ. Γρίβας. Ως το 1967 το κυπριακό δεν είχε λυθεί.
1967: δικτατορία στην Ελλάδα που έβλεπε με καχυποψία τον Μακάριο.  Ελληνοτουρκική κρίση- απομάκρυνση την ελληνικής μεραρχίας από την Κύπρο. Φαίνεται πως οι δικτάτορες ενθάρρυναν τον Γρίβα να ανατρέψει τον Μακάριο μέσω της οργάνωσης ΕΟΚΑ Β 1972-1974. 15 Ιουλίου 1974 ο δικτάτορας Ιωαννίδης οργάνωσε πραξικόπημα κατά του Μακαρίου, οι Τούρκοι βρίσκουν αφορμή και εισβάλλουν στην Κύπρο στις 20 Ιουλίου 1974 ‘Αττίλας’. Στις 14 Αυγούστου  1974 δεύτερη εισβολή ‘ Αττίλας 2’   κατοχή του 38% του νησιού, 200.000 ελληνοκύπριοι πήραν το δρόμο της προσφυγιάς.
Το κυπριακό μετά την τουρκική εισβολή. Χιλιάδες πρόσφυγες έπρεπε να αποκατασταθούν, στην αρχή υπήρχαν πολλά προβλήματα, όμως τα προβλήματα αντιμετωπίστηκαν με επιτυχία. Τέλη δεκαετίας του `70 ραγδαία οικονομική ανάπτυξη. 1977 θάνατος Μακαρίου. Οι  επόμενες κυβερνήσεις με  προέδρους: 1977-1988 Σπύρος Κυπριανού, 1988-1993 Γιώργος  Βασιλείου, 1993-2003 Γλαύκος Κληρίδης , 2003 Τάσος Παπαδόπουλος  εδραίωσαν τη δημοκρατία.
Παρά τις καταδίκες από τους  διεθνείς οργανισμούς η τουρκική πλευρά δε βοηθά να λυθεί το πρόβλημα. Μεταφορά Τούρκων από την Ανατολία στα κατεχόμενα. 1983 ο Ραούφ Ντεκτάς ανακήρυξε την ανεξαρτησία της κατεχόμενης Κύπρου. Μόνο η Τουρκία έχει αναγνωρίσει το ψευδοκράτος. Μάιος 2004 η Κύπρος έγινε  μέλος της ΕΕ  και αυτό δίνει ελπίδες για την πορεία του Κυπριακού. Η προσπάθεια επίλυσης του προβλήματος με το σχέδιο Ανάν  δεν πέτυχε καθώς τα ¾ των ελληνοκυπρίων το απέρριψαν.






























Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου